Showing posts with label Sekar Alit. Show all posts
Showing posts with label Sekar Alit. Show all posts

Piteket

Pitékét merupakan kumpulan lagu-lagu sekar alit yang diambil dari segala macam sumber geguritan/tembang, dikhususkan bagi remaja, siswa atau siapa pun yang memulai belajar bernyanyi Bali. Naskah ini juga sekaligus berisikan tutur-tutur Bali terbaik yang tidak pernah lekang oleh zaman. Naskah dikumpulkan oleh I Wayan Sutedja, Buruan, Penebel, Tabanan menjelang akhir hayatnya.



Pupuh Sinom

1. Sinom anggén jumun têmbang, nêmbangang “pitêkêt” puniki, kêtusan karyan sang wikan, kahatur ring truna-truni, miwah para alit-alit, dumadak kayunnya cumpu, nêlêbang nganggo pangancan, nyujur hidup mahutami, lampah anut, ring kêcap sastra agama.
2. Patuté numadi jadma, sanuné cênik gêlitik, malajah mangulik sastra, anaké lingsir tunasin, sakandan tuturé lêwih, kotamané jroning hidup, manusané kadi lalang, tajêp sahênuné cênik, dadi puntul, tur bingung yan suba tuwa.
3. Dabdabang malu dabdabang, mungpung ragané nu cêrik, malajah ningkahang awak, darma patuté gugonin, êda pati iri hati, dulêg têkén anak lacur, êda bonggan têkén awak, laguté kaucap ririh, êda sumbung, mangunggulang awak bisa.
4. Tiru-tiruang matingkah, di raga galih-galihin, gobané malu pêdasang, mêka anggén manyuluhin, ditu suba sinah pasti, goba kasar tui bagus, mêkané suba ngédéngang, solahé masih suluhin, ala hayu, tutur anggon manyinahang.
5. Saking alit jua dabdabang, masolah patut apikin, tata sila mangdén tatas, alêp manis ngulangunin, adoh saking pêrih nyilib, sang satia bêcik ya tinut, jujur mulus tan pacéda, apik mamêrsihin diri, budi luhur, dadi sunaring buwana.
6. Solah laksanané mêlah, anggon bêkêl sanun urip, pang bisa manyama braya, mabanjar makadang wargi, braya mitra apang asih, saling asah saling asuh, kadi singa têkén alas, pada-pada saling kêmit, saling tulung, jalaran manêmu suka.
7. Ngaba raga apang tangar, apang êda kêna cangkit, bibih katuruhin gula, êjité kakilit bandil, wiréh liu cara jani, kulit isi twara patuh, ngasih-asih ngaku trêsna, nanging jati musuh sêngit, twara kimud, lakar manyangkalén timpal.
8. Incêpang pêsan dimanah, kayunné tuntun galihin, sêlêhin jroning agama, tata-susila tuwutin, sébêt tangar siang latri, dulurin nirmalan kayun, sing solahang pang maguna, têkén kadang braya wargi, budi sadu, jana nuraga utama.

9. Ida sang mraga utama, né madué gagunan lêwih, têlêb ring sadaging sastra, satata ngandapang diri, kadi pantun yan upami, né jêlih tan mari nguntul, né puyung ya dadi jêrang, pêdasang to anggon cêrmi, maka suluh, tingkahé manadi jadma.
10. Malih kadi jun upama, ané bêk misi nêngil, ané mbuhan ya ngoncang, kéto waluyané jati, jadmané bêk sastra aji, twara liu munyin ipun, nanging yan tuna kabisan, sombong bangras mabêt ririh, munyi liu, nyunjung awak ngandap ruang.
11. Da dêmên ngandapang anak, déwéké apang kapuji, anaké apanga nyêrah, mucukang bênêh padidi, bênêh-lêpas ngêbêk di gumi, makêjang ya makta patut, masih pada misi iwang, to malu patut pêdasin, nyén nyak nuwut, sakita karêp iraga.
12. Êda nyacad-nyacad anak, rêsêpang sai dihati, twara ada tan pacacad, sahananing isin gumi, ênto bulané di langit, cacad bané misi bungkut, suryané panês pisan, sagarané mayéh pahit, twara pangguh, ayu nêrus maring jagat.
13. Yén cêning sayang ring raga, anaké malu trêsnanin, wantah kéto sasulurnya, da cêning iwang minêhin, anaké tan bina yukti, sayangé ring raga patuh, sami mangantêbang raga, masuwuk ngopénin urip, sida durus, lantur mangguh karaharjan.
14. Munyiné sangêt ngranayang, dadi nista dadi luih, kapuji miwah kacéda, kéman miwah kagêdêgin, rawosé masih ngawénin, sangkan sang pradnyan puniku, sang tatas ring gunan sabda, mangrawos tan mari apik, manis muluk, nudut manah sang mirêngang.
15. Yan kadung biasa agal, magéhék sai nakutin, gangsul tan paharimbawa, tan urung mangêlahlahin, kadang braya kula wargi, twara ngasén milu jêndul, kuping barêngan nêbêlang, sayan twara ningêh munyi, nagih ngêlur, apang sida kadingêhang.
16. Kênêhé sai incêpang, sagumi pang manggih bêcik, olas hatiné gêdénang, anak lan iraga tuwi, têkaning isarwa prani, mangdénnya rumasa patuh, sukayang yan anak suka, angênang yan anak sêdih, apang tuhu, awaké rumasa tunggal.
17. Dursila ngawé sangsara, gêdêg têkén anak lêwih, ngulah payu padidiyan, kênêhnyané sai iri, tusing nulung anak sêdih, bikasé satata ngagu, tau têkén awak ngêlah, wiréh tusing lakar ngidih, pêsu bêgug, têkéning anaké tiwas.
18. Yéning têkén anak ngêlah, arta brana karang carik, twara sêdêng mapadana, twara ja lakar katolih, masih sing nyandang nulungin, antuk dadaharan liu, anaké né suba warêg, réh kadi ujan upami, ka pasih ulung, dadi lêbur tan paguna.
19. Têkéning anaké tiwas, céda angga masih misi, maimbuh sakit-sakitan, lêmah pêtêng kama-mai, ngagéndong mangalih bukti, énggalang patut matulung, dasarin ban asih olas, lascaria jati tan pamrih, saking cumpu, nulungin anak sangsara.
20. Bibit sayangé pamula, apang sida kanti mêntik, kênêhé manulung anak, bani manêsang di hati, ngalih né anggon nulungin, mangda kasidan rahayu, tan takut manadi béla, matindih mangardi bêcik, ika tuhu, darmaning sang mahutama.
21. Sang nyalanang asih sayang, luput saking sêdih kingking, loba pêrihnya matinggal, ia manulung saking aris, twara ngitung untung rugi, né saratang wantah hayu, talêr tan mari ngastawa, nunas ica ring Hyang Widi, kancan hidup, mangdénnya kêrta raharja.
22. Kéto tingkah ka sakala, purukin sai astiti, mungguing ané ka niskala, baktiné ring Sang Hyang Widi, kênêhé apang mangilis, têhêr bakti tan patanggu, jiwa ragané aturang, anggon caru manandangin, ala hayu, paican Ida Batara.
23. Sêngsarané apang ilang, magawé sêlêgang jani, apang ngêlah arta brana, da nyêlsêlang Sang Hyang Widi, sangkan ada tiwas sugih, ada bocok ada bagus, tuwah uli karma phala, êda pêsan pada lali, iki tutur, kawêdar saking sang pradnyan.


Pupuh Ginada

1. Êda ngadén awak bisa, dêpang anaké ngadanin, gaginané buka nyampat, anak sahi tumbuh luhu, hilang luhu êbuk katah, yadin ririh, liyu ênu pêlajahang.
2. Bisa manyumbungang awak, kalingké cai nu cêrik, ada satwannyané suba, Ida Hyang Batara Wisnu, sarêng ida Hyang Bêrahma, ngangkên sakti, lawut kacêpolan lingga.
3. Linggan Ida Sang Hyang Siwa, manyêlêg nêkêd ka langit, Hyang Bêrahma ngalih mênékan, Hyang Wisnu mangalih tuwun, kayang jani twara bakat, sangkan kari, toyané ngulah nuwunang.
4. Apiné nu ngamênékang, kéto satwannyané yukti, êda déwa sumbar-sumbar, sukêh ngalih ané patut, tingkah kadi ngalih sahang, mamêsêlin, amun ingané mangaba.
5. Plapané buka manêgak, dêpang éndépan agigis, bas têgêh ban manêgak, yén labuh bawongé êlung, kéto déwa ja ingêtang, pêlajahin, sahi anggon gagêndingan.
6. Êda bogbog rawos mudah, kêdéké dêpang tunain, alêpang jua matingkah, mamunyi da pati kacuh, êda linyok ring ubaya, napi malih, ring rarama tulah bannya.
7. Êda êmêd mlajah sastra, sai-sai to plajahin, anggon manyuluhin raga, ala ayu pang katêpuk, ring sakala lan niskala, nging da banggi, bané ngêlah kawisésan.
8. Sêkênang déwa malajah, êda ima êda lêkig, yaning ririh nyén ngêlahang, mula kéwêh ngalih sulur, pradé pêlih ban nyulurang, ngamong urip, pét rusak kéwêh nabdabang.
9. Tingkah laksanané lémpas, twara ngugu tutur jati, kanti kêlih masih aba, sukêh ngêséhin prilaku, malês lêngité mapunya, kanti mumbi, kénkénang kadung kaliwat.
10. Yan kêrasa salah lampah, énggalang obah êséhin, pang da kanti nyêlsêl awak, tingkah dadi jalma hidup, dabdabang tingkahé mêlah, jantên panggih, réh tondén kadaluwarsa.
11. Twara ada ulian gampang, kênêh makatang né rumit, sinah madasar laksana, laksana né pagêh kukuh, madasar santêp malajah, jantên pasti, mapikolih phala mêlah.
12. Kéto tingkah ané mêlah, malajah apang sasai, êda lénga ngaba awak, sêlêgang malajah malu, pang da nyêlsêl têkén awak, ngancan kêlih, patut pinêhin satata.
13. Langah Widiné maruang, têkén anak malês lêkig, diastu ngaturang daksina, dija lakar ngidih tulung, bêlogé suba magandong, suba pasti, lakar nêpukin sêngkala.
14. Jani jumunin malajah, awak lêkad suba kêlih, tiru-tiru kapatutan, sastrané ya anggon suluh, nyuluhin ragané makêjang, ala bêcik, sastrané ditu majarang.
15. Sastrané mawak Widi Wasa, anggom mêka sai-sai, ngalanting ditu pang mêlah, lêmah pêtêng ida sungsung, mabraya mawadésa, êda jail, da mêrkak makakakan pêta.
16. Da iri-iri di manah, bogbog momoné impasin, êda déwa mamisuna, êda ngaku-ngaku wêruh, prajani nêmu wisia, manggih wéci, panês bara maring raga.
17. Êda ngajum gunan awak, anak liu mamêdasin, lamun mula twah rêjang, doh para kadéna gambuh, kramannya dadi manusa, pêlapanin, kadi anak ngalih saang.
18. Mêsêlé dadi gêdénang, ngaba abot pala sakit, lamun ingané mangaba, amonto pêsêlang luwung, buka anaké manêgak, pêlapanin, dêpang éndépan manêgak.
19. Labuh ya dadi gigisan, yan bas têgêh ban malinggih, dilabuhé sakit pisan, képék dadi bawongé êlung, kéto kramané pasaja, bogbog munyi, pajalané tuna kêjokan.
20. Ênto ala nêmu jêngah, tingkah jani suba langsih, êda mulus ngugu pêta, réh munyiné katah mauk, munyi trêsna lampah dusta, munyi kasih, lampahnyané satru galak.
21. Êda surud masang cidra, lampah pêtané dasarin, darma sadu pêlajahang, êda punyah pati kacuh, ingêtang jua apang mêlah, néné bêcik, anggon suluh pêtêng lêmah.
22. Ring Hyang Widi mangastawa, sanggahé êda mangêngsapin, pagêh éstiang di manah, mabraya mitra pang tuhu, mararama êda capala, tulah urip, salara-lara têmuang.
23. Yan katah nandur kotaman, katah wohnya kapuponin, yan nandur kapah tur langah, kapah sukané kapupu, liu sêlag kakéwêhan, tong maludih, tiwas-suka sugih-duhka.
24. Né madan malaning manah, kroda loba iri hati, ngulah suka padidiyan, imput yan têkaning tamiu, cupar tong dadi têmpilin, rahina wngi, ngrêgêp ilmu kadêmitan.
25. Buwina patut saratang, êda ngawé anak sakit, carayang nyayangang raga, kén anak pang kéto patuh, ring déwa miwah pitara, nto baktinin, satata da mangêngsapang.


Pupuh Ginanti

1. Ampahé makarana bingung, sangkaning laksana pêlih, malês tur lêkig malajah, wêtu kiapé sasai, pêsu mulih ngutang lampah, tusing ada né kaalih.
2. Gradag-grudug tanpa unduk, madasar dêmên malali, mangulahang ané gampang, pajalané bingung paling, ngalih galang nêmu halang, twara bakat né kaapti.
3. Yaning têlêb sinah têpuk, dyastu ané sulit-sulit, tatujoné jantên sida, pangalangé dadi lilih, madasar bahan upaya, majalaran jêmêt rajin.
4. Jêmêtang jantên kapangguh, ingêtang da pêsan lali, kabisané luwir sanjata, né dadi prabotang sai, né anggén ngaruruh mêrta, sahênuné pada hurip.
5. Malajah da pêsan kimud, pang da kémad maring gumi, undukang jani mamanah, mapinêh saindik-indik, undukang daya upaya, pang da rikuh ngamarginin.
6. Asung wêlas asih sadu, saratang hidêpé nampi, nampi ané patut tulad, impasin né salah kardi, pula sané mawoh mêlah, sané sahi ngulangunin.
7. Ilangang hidêpé umput, ampaté sami têlahin, tolih ané patut tulad, têmpayang dini di gumi, makrama adat pastiang, mangitung lantas marginin.
8. Êda ngawé sungkan kayun, sikut-sikutang di budi, di bwana sahi tiruang, dumadak jadmané asih, asihé kaucap mêlah, katah né ngadanin bêcik.
9. Pakayun ida sang sadu, nika nyandang patuwutin, êda manuwukin manah, nganggon liyangé padidi, sêngka déwa dadi jadma, réh onêngé misi pêlih.
10. Êda jêdig miwah punggung, langgah langgana di hati, arêpé maring manusa, tuwa bajang agung alit, bakti plapan to arêpang, pakukuhang siang latri.
11. Pagêhang mlaksana sadu, apang mamuktiang bêcik, hayua obah mangênêhang, to tidong niki boyanin, kênêhang lawut jalanang, phala karma sida panggih.
12. Êda bangras pati kacuh, bêsêh polo da ngulurin, halêpang saking samita, munyi manis ngêtus budi, nika gunané kabuwat, lêbur sahananing sulit.
13. Wêlas asihé puniku, patut agêm apang pasti, pêtêng lêmah aja lupa, ngacêp isarwa mahurip, apang manggih kasantosan, pangan kinum wibuh sami.
14. Ahimsa ênto kawuwus, solah tan mamati-mati, sahi mondong asih sayang, marêp ring sarwa mahurip, patuh sayangé ring raga, ênto solah darma jati.
15. Sing solahang nudut kayun, ngarawos patut apikin, wiréh yan bawosé iwang, bangras manyakitin hati, muwuh dêmêné misuna, patêh kén mamati-mati.
16. Ênto krana cêning bagus, magéhék bangras impasin, makadi da ngawé hala, marêp ring isarwa prani, kéto déwa apang tatas, himsa karmané kêlidin.
17. Ring tatwa sêkên kapangguh, solahé mamati-mati, makadinnya ring manusa, bangêt papa pacang panggih, turunané milu jêngah, phala karmané katampi.
18. Kawit jani da manuwut, solahé mamati-mati, wiréh sêkên ngawé dosa, santanané milu sêdih, mêlah né jani kawitang, sila darmané marginin.
19. Kasub japa mantra dudu, antuk solah smita bangkit, hayua nyêbêng marungusang, ênto awak bêgug hati, êda ima manyusupang, rangsukang gunané lêwih.
20. Êda gêmba-gêmba ngrangsuk, nrima suka lila budi, panês tisé to awakang, dêmêné anggon nyundarin, êda iri hati bonggan, bêgig cinging drênggi jahil.
21. Nika jêlé phalanipun, maphala gêdêgin gumi, sakatah jadma ngopêtang, ngucapang kanrakan sahi, nika dadi sisan para, tan nyandang tiru di gumi.
22. Êda kéto cêning hayu, kadang mitra tuwah alih, liyu ngêlah kakasihan, sraya kanti tindih-tindih, pada salulut katrêsnan, nékéto déwa kardinin.


Pupuh Pangkur

1. Sami sêngka mamastiang, iwang patut jêlé mêlahé to sami, yén alih sujatin ipun, sami ajak twara nawang, bênêh pêlih, wiréh kahanané liyu, kitané pada malénan, dêmên liu akwéh ngêdêgin.
2. Subalang jani di manah, buka cêning malajah sanuné urip, nika wênang nomêr satu, nanging pang satya dimanah, êda ganjih, né plajahin malu hitung, apang da nuwut né iwang, ngundukang bênêh né pasti.
3. Ila-ila ngaku bisa, sada sumbung ngorahin ya kêma mai, kabatêk dêmên marêmbug, nuturang déwéké pradnyan, dêmên ngorti, ngorahang iba kagugu, sujatiné jalma bêngal, liwat pongah ngaku ririh.
4. Yan sujati anak wikan, twara pêrlu ngomongang awak padidi, munyiné sing ngulah pêsu, munyi banban alon plapan, tangar manis, tata krama manut sulur, milpilang pangunadika, ngawé lêga sang miragi.
5. Intip pari krama drêsta, adigama déwagama da nulakin, lampahé sikutang ditu, ané suka klawan duka, to pinêhin, yan hala mabukti lacur, yan patut mabukti mêlah, kéto jani ban minêhin.
6. Yan sing tawang êda kémad, ngêkoh hati nunasang ring sang uning, dasarin ban hati sadu, munyi manis sêkên plapan, apang jati, pasajané anggon tunggul, guyu bobab joh tongosang, déning to madéwék gêni.
7. Misunané johang pisan, apan jati ngranayang sakit hati, munyiné da ngulah pêsu, da dêmên ngomongang timpal, kêma mai, ngaba rawos tan pasulur, mêlah jani to tinggalang, tutur sastrané ulati.
8. Saluir pitutur anak, pêték-pêték pastikayang twah di hati, yan tan krasa igum malu, kantiné ajak nimbangang, yéning pingit, tan dadi tawang jak liu, saih imbané ruruhang, ingêt-ingêtang di hati.
9. Sasolahan ané suba, adi parwa di satwa yadin gênding, ditu ngalih imba patut, sangkan saratang malajah, wyastradi, réh ditu kandané cukup, maka sipat pratiwimba, sastrané twah gêlantingin.
10. Tan lyan wantah haji sastra, maka tungtung anggén pamucuk di margi, yan ring wêngi maka suluh, ring sagara maka palwa, ring pratiwi, maka kréta lwih kukuh, yan mati panunggun atma, ring hidup panunggun hurip.
11. Sang hyang sastra haji buat, syapa wêruh to anak suba maji, né tan wruh né tan paunduk, tongosé sahi durinan, sêkên jati, saratang pisan maguru, anaké têlêb ring sastra, mapikolih guna lêwih.
12. Guna lêwih ngardi purna, jantên dirga hayu pacang kapanggih, hayu ulah hayu têmu, ala ulah sangsara bakat, to élingin, krana patut pagêh nêrus, malajahin sarwa sastra, sida rahajêng kapanggih.


Pupuh Durma

1. Pêlajahin cai maningkahang awak, mamunyi pêlajahin, ngadu sasêbêngan, sêmu wulaté nyênyêrang, kêmikan bibihé manis, anggon mangalap, trêsnan anaké ring cai.
2. Da mamotoh mamadat mangutang-ngutang, makadi daya lêngit, solah apang mêlah, mabanjar mapisaga, êda mangulah piranti, apang lascarya, astiti bakti ring Widi.
3. Yan manyakap gawén pisaga di banjar, êda mamêsu mulihin, magawé sêkênang, masawitra apang mêlah, êda manuhunin rusit, asih mabraya, ênto anggon lima batis.
4. Singnya ada anak makuma pitrêsna, suka olas ring cai, ênto êda mangêngsapang, têkéning pisukan anak, rasa-rasayang di hati, apang pasaja, patuté anggon nasarin.
5. Da mamokak mêrêkak makuma bisa, twi cai sadia ririh, tau têkén daya, wicaksana tur pêradnyan, suka bungah nandang lêwih, kanggoang banjar, braya mitra sami asih.
6. Êda pati kêndêl bonggan nyungjung awak, liyu hênu buin rasanin, liyat cara mbéda, munyiné anggon dosa, bungahé makada iri, hidêp idusta, ngupaya ngapét silib.
7. Apang bisa cai maningkahang awak, ngarasayang bênêh pêlih, da ngugu pisuna, musuh makuma rowang, rowang dadi musuh sêngit, idusta corah, tan surud mangarusit.
8. Lamun ada anak sêdêng mawirasa, padingêhang apang pasti, da mangêlén wulat, ingêrang apang saja, êda pati liyat-liyatin, êda manulis tanah, kojarania salah tampi.
9. Singnya kagét ada rawos papingitan, bakat piyarsa cai, to da mangoncarang, simpên anggon kêmitan, di hatin cainé puji, êda mamasahang, sêdêng tohin ban hurip.
10. Yaning ada budin cainé prapanca, ênto musuhin cai, êda bahanga molah, idêpé sadu darma, ênto anggén manalinin, saktin indriya, pêndêm cai di hati.
11. Apang mêlah mabikas musuh di manah, tatasang bêsik-bêsik, wêtuning tan hénak, êda manyalah para, yan pêlihé twara musuhin, tan wurung rusak, rajah tamahé amukti.
12. Dadi murka wulahé mangamang-amang, rowangé dadi gêting, tungkas mapangrasa, munyiné tka galak, kéto cai sangkan kêtil, mangamongin manah, tong bakat ban nibénin.
13. Sangkan arang anaké tatas ring sastra, dêmêné bas tuwukin, ênto makada lipya, têkéning sambada mêlah, ané nyandang patuwutin, twara idêpang, nédarma kadéna wil.
14. Kénto suba cai ada bandingannya, kêtil sukané alih, yadin cai ngêlah, saluwiring ngéndah pélag, lamun iwang ban ngamongin, ya dadi têlah, hilang mangalahin cai.
15. Anging cai jani sêkênang malajah, sastrané da mangêjohin, andéyang mémé bapa, takonin tutur satwa, kandan awaké numadi, manggih sangsara, to né tatasang cai.
16. Sastra anggon cai mémé miwah bapa, ditu takonang sahi, laksanané mêlah, suba ada makêjang, néné madan bênêh pêlih, ditu tatasang, takonang sahi-sahi.
17. Yén sih cai suba tatas têkén sastra, tatwa adnyanané gulik, ênto pêdasang pisan, apang êda salah para, anak liwat sêngka gati, mabudi nawang, tatas sajroning hati.
18. Singnya ada anak ngêndogin ban pêta,ngucapang sastra lêwih, da ndén mangawokang, pinêh-pinêh kênêhang, êda têka manidongin, usud takonang, apangnya kanti pasti.
19. Êda dropon nyambatang né twara tawang, kalih tong tahén nêpukin, da mangugu orta, ortané ortén-orténan, né abêsik patpat dadi, méh langkung adasa, nguda né ênto gugonin.
20. Salwir munyi kawêdar saking wong lian, dahat sêngka twah manampi, bisa dadi pisuna, ênto tangarin pisan, apang danan kasêngkalan, pilih ngidêpang, pawarah janané sami.
21. Sadu darma êntoné nyandang rajêgang, anggo gêlar pati hurip, pdasé jalanang, matané dadua ngênotang, ditu mara sinah jati, né né sêdêng tulad, sangkan patut to pilihin.



Trikaya Parisuda, Sadguna, Panca Satya,
Trimala, Sadripu, Sad Tatayi, Sapta Timira.


Pupuh Sinom [Trikaya Parisuda]

1. Trikaya parisuda, tingkahé tatêlu jati, wêtu saking budi satwa, wasanané ngawé bêcik, kayika laksana lêwih, wacika bawos sadu, manacika kanirmalan, kayun suci jati hêning, nyandang tuju, anggén ngêmban sang hyang atma.
2. Kayika mangkin kawitang, nyandang bobotang puponin, êda ngosa gêlah timpal, ngugonin tingkah mamaling, da pêsan mamati-mati, nyakitin sarwa tumuwuh, tingkahé drati krama, né twara nyandang lakonin, smara dudu, ngawé buwut di kurênan.
3. Wacika jani kaucap, utama bahan mamunyi, êda mobab mamisuna, da ngêtahang rawos pingit, mamunyi pêlapanin, êda bangras pati kacuh, ngawénin anak duhkita, mamisuh cêmêr impasin, ênto mungguh, babacakan wak capala.
4. Manacika ngaran manah, manahé nirmala suci, suci tan kahanan loba, loban hidêp iri hati, hatiné mamusuh sêngit, sêngit têkén anak payu, payu wêtu manah sasar, sasar hidêpé mamurti, murka punggung, punggêl bahan, kanirmalan


Pupuh Ginada [Sadguna]

1. Nêmnêm bacakan sadguna, karahayoné kahapti, usahayang to saratang, masadana hidêp sadu, anê jani to bacakang, bêsik-bêsik, sasuduk madan sadguna.
2. Sandi madan wicaksana, minêhin né rimbit-rimbit, sébêt ririh matatimbang, êncén ngranayang pakéwuh, twara tahén mangobêtang, yadin sukil, gampang bahan nglaksanayang.
3. Wigraha madan kasihan, ngêlah kanti liyu gati, dêmên ngalih paswitrayan, pasobaya saling tulung, mangranayang dadi élah, manangkêpin, sakancan musuhé galak.
4. Jana tuwoné mabikas, tong tahén ngalongin janji, kukuh têkén rarawosan, mawanan dadi kagugu, nyama bêraya katrêsnan, ngidêp munyi, tong bani nungkas kakêncan.
5. Sana duwêgé matingkah, ngaba awak sébêt ririh, wicaksana macacidran, yadin di tongosé sêmput, nyidayang masih mapéngkas, tur makêlid, luput tan kahanan baya.
6. Dwésa ririh madadugan, cêlang sébêt tur cariring, nyalanang pangindra jala, ngékanang musuhé nungkul, rêp sirêp asing matanggal, onya jêrih, nunas ica ngaku kalah.
7. Sraya ngalih kakanténan, ané dadi anggon kanti, têgul bahan pasobaya, ajak magêtih abungbung, paras-paros mararasan, saling tindih, kala nêpukin sangkala.
8. Kéto né madan sadguna, swiréh bisa mangulati, kapitrêsnan nyama braya, lamakan makêjang asung, ngidêpang asing solahang, mawak sakti, kasidén kajana loka.


Pupuh Ginada [Panca Satya]

1. Panca satyané ucapang, utama patut lakonin, anggén suluh pakédêpan, sajroning désa makumpul, jani bacak suwang-suwang, apang pasti, mangda bêcik mamirêngang.
2. Kawit satya-hrêdaya, pagêhé mangamong budi, asih tuhu cucud olas, ngardi jagat pang rahayu, twara ngitung pêtêng lêmah, mangastiti, bakti ring nagara krama.
3. Ping kalih satya-wacana, pagêhé têkéning munyi, tindih têkén né rawosang, ngaranayang nyama asung, pisaga braya pada lêga, mangugonin, ngranayang élah matingkah.
4. Satya-laksana ping tiga, nyêmak gaé jêmêt gati, manut têkén né rawosang, twara tahén nyalah unduk, nyêmak gaé kanti pragat, ngalêganin, wê désané dêmên ngajak.
5. Satya-samaya ucapang, twara linyok têkén munyi, mabawos jati satata, ngawé lêgan anak liyu, kapihandêl kacagêrang, sahi-sahi, dadi imba di pakraman.
6. Satya-mitrané utama, tindih têkén braya wargi, suka duka ajak timpal, twara tahén nguluk-uluk, sahi ngawé lêgan timpal, katrêsnanin, nyama braya pada wêlas.


Pupuh Sinom [Trimala]

1. Trimala bacakan corah, corahé tatiga jati, kasmala corah laksana, sané tan nyandang lakonin, mada corah di munyi, munyi bangras pati kacuh, moha corahé di manah, manah loba iri hati, ngawê satru, sami anaké andapang.
2. Lêkahan irajah-tamah, itrimala ngamimitin, ngadakang sakancan corah, ngawêtuang musuh sêngit, sad ripuné dadi mijil, sad tatayi barêng mêtu, kalih isapta timira, musuhé ring raga sami, dados satru, pacang ngawinang sangsara.


Pupuh Ginada [Sadripu]

1. Kama sané mangadakang, indriyané adasa cêning, daséndriya bacakan momo, sané ngawêtwang ulangun, buwin jêbos to tuturang, bêsi-bêsik, babacakan daséndriya.
2. Loba twara mangêmêdang, kasukané têkén daging, ngalobayang gêlah timpal, yadin saking nguluk-uluk, kéwala suba mabahan, dêmên ngidih, twara ngitung ujar para.
3. Moha solahé né bangga, dêmên kakadénang ririh, réh andêl têkén kabisan, dadi mêtu bêlog ajum, dêmên pêsan kajunjungang, pongah jwari, ngêndog timpal kapisaga.
4. Murka laksanané akas, satata mahidêp brangti, gêdêg kênêhé jalanang, wêtu dadi ngadug-adug, salah tampi énggal pisan, babar pêdih, andêl têkén kakêrêngan.
5. Himsa tan kapiolasan, laksana mamati-mati, tka wirosa ngamatiang, sawatêk sané tumuwuh, ngalakonin sakawênang, ngapét pati, satata mahidêp kroda.
6. Matsarya dêmên misuna, iri hati tidong gigis, maricéda dêmên pisan, ngadén awak paling luwung, makêjang anaké cacad, dadi hati, ngumik timpal tong jangkayan.


Pupuh Sinom [Sad Tatayi]

1. Sad tatayi karawosang, jêlé tan nyandang lakonin, nêmnêm buta pahidêpan, angraja-pisuna siki, angêracun kaping kalih, nunjêlin né kaping têlu, angamuk né kaping êmpat, naranjana ping lima malih, ping nêm ipun, drati-kramané kaucap.
2. Némadan ngraja-pisuna, munyi bobab ngawé lêk hati, dêmên nyatwa sané nora, ngawé iyêg sahi-sahi, ngaracun tuturang malih, dêmên nuba ngawé lampus, nunjêlin sané pamêkas, ngênjut umah jêron widi, twara patut, nika pacang laksanayang.
3. Angamuk ucapang muwah, mrajaya mamati-mati, twara ngêlah kênêh olas, maring sahananing urip, manuwutwng pêtêng hati, byapara idêpé bingung, lagas mrajaya timpal, twara ngitung bênêh pêlih, ngawé buwut, wa désané sambêh buyar.
4. Lanturang sané ping lima, anranjana kawastanin, sahi dêmên ngutik timpal, ngawénin apanga sakit, ban solah nêluh manésti, papasangan tanêm nyaru, ngawé pakéwêh wa désa, bilang laku nyangsayanin, tong kagugu, nyama braya pada gila.
5. Ané ping nêm drati-krama, smara dudu kawastanin, dêmên ngudik somah timpal, momon hidêpé ulurin, sahi ngawé sakit hati, ngawinang pumahan sêmput, ngawé nyag pakurênan, nyama braya pada sêngit, asing laku, twara sudi masocapan.


Pupuh Pucung [Sapta Timira]

1. Pêtêng pitu, sapta timira kawuwus, bacakan dursila, né twara nyandang lakonin, cêning hayu, pirêngang jua apang mêlah.
2. Bacak malu ané madan pêtêng pitu, bêsik kasugihan, dadua kapradnyanan cêning, patpat têlu, kayowanan lan kagungan.
3. Listuhayu, kasaktyan kawiryan pitu, néjani tuturang, laksanané bêsik-bêsik, tan rahayu, réh singsal muda hidêpan.
4. Wêtu jumbuh, kasugihan ngawé bêgug, dêmên mandog-ndogan, tau têkén déwék sugih, tan pasêmu, ngandapang anaké tiwas.
5. Nguklu-uluk, kapradnyanan ngawé bêgug, dêmên mandog-ndogan, ngadén déwék paling ririh, wastu jumbuh, ngaku-aku nawang swargan.
6. Ngadug-adug, kayowanan gêdé bayu, wiréh ênu bajang, makêjang anak êndogin, saking tan wruh, têkén déwék pacang tuwa.
7. Babar ngagu, kawangsané agu-agu, manyinahang awak, mandog-ndogan dêmên gati, ngadén dusun, kadang brayané andapang.
8. Kalistuhayu, ngadén goba jêgég bagus, satata matandang, nyêntokang goba sasahi, wêtu jumbuh, cacad timpalé makêjang.
9. Wastu jumbuh, kasaktyan makada jumbuh, tingkahé pramada, tau têkén déwék sakti, dadi bingung, pongah mangoncarang mantra.
10. Réncang liyu, kawiryané dadi bêgug, makêjang andapang, ban kasadiané numitis, dadi agung, satata dêmên jungjungang.
Pupuh Sinom ( pamuput )
1. Ngiring mangkin pêragatang, gênding cantungan puniki, wantah amunika pisan, sida antuk tityang milpil, mawit manahé subakti, miwah prihatin kalangkung, manggih jagat aro-ara, rajah tamahé mamurti, minab tuhu, pangrabdaning kali yuga.
2. Pangabaning kaliyuga, buyar jagaté sami, mahiyêg ngrêbut kakwasan, magulêt ring kadang wargi, sami mapi-mapi ririh, iwangé kadalih patut, nyarah nunjêl marikosa, ngrusak parhyangan makadi, pada rusuh, ngulurin sakita karêp.
3. Ring masaning kaliyuga, kênêh anaké nungkalik, kadarmané tan paguna, arta brana kahubêrin, bobab ngamawukin diri, tata susila tan krungu, pianak langgah ring rarama, wantah kotamaning budi, sida nglêbur, jagaté mangda raharja.
4. Tutur indik pari krama, daging “pitêkêt” puniki, diastu jantên lintang tuna, madak dados kanggén sundih, manyinahang kawon-bêcik, sida milih sané hayu, maka sarana utama, pangêmpêl panangkan kali, jagat landuh, panjaké nêmu bahagia.
5. Majêng ring Hyang Prama Kawia, mawit saking manah suci, sêmbah tityang skala-niskala, Ida nuntun saking singid, “Pitêkêt”sida kapilpil, mogi wéntên gunanipun, ring para pangwacén samian, alit-alit truna-truni, inggih puput, kirang-langkung ampurayang.



PUPUT.

Tabanan, 5 Januari 1999.
I Wayan Sutédja.

Baca Selengkapnya......

Geguritan Lutung Mungil

LUTUNG MUNGIL

Puh Mêgatruh

1. Om awighna puji sun duk têmbening angapus, moga nmu dirga yusadi, nguang dasa dina kalangkung, minta rêna gung ampuri, suba kang cinitaningong.

Puh Durma

1. Saking isêng marik satua cêcantungan, basannya Jawa Bali, apang milu matra, ngiring pamargi lawas, krana milu nulad kidik, sumasat mlajah, dropon masih mangawi.
2. Mirib tatas nawang panca aksara, kikuk kêcap nyamping,sugal asing munyiang,yadin aketo pangkah, masih milu ngawe gurit, nulêgin manah, nundunin manah gêting.
3. Awak kolug tur katunan aji sastra, masih milu mapi-mapi, ibuk sakit merang, asing pada mamirêngang, mêtu idêp tuara imbih, jangkêp ririgan, sat mawak sastra mati.
4. Sang anganggit minta gêng rêna ampura, ring ida dane sami, sing sudi manyingak, sastrane madukan, tani pasang pupuh gênding, sami nyulingsang, sok dadi ya pacain.
5. Pacang angges satua rikalaning jumah, mituturin cênik-cênik, bilih sida sadia, gan-gan ia nyak malajah, reh suba nyandang murukin, ngaguanin sastra, langa wkasing Tantri.
6. Ada bojog mungil tur cacêp makruna, mula ngupaya sandi, tustusning Kiskênda, ia mula kaarêpang, mantuin Sang Rama nguni, ngalahang desa, Lêngkane lingsêm brêsih.
7. Cêritayang sêdêk ia malon-alonan, di têngah alas anuli, ningêh munyin sata, kakruyuk i ayam alas, di carang kayune nyêgir, reh btêk tur liang, usan nêda ulam pasih.
8. Dening ia têka uli makêkarang, polih ulam tani kikit, i bojog sadrana, nêsêkin i ayam alas, i keker kagiat numonin, i lutung prapta, naên ring kabaya pati.
9. Sada alon i lutung mangkin angucap, amlad prana kolas asih, “Uduh satawana, pitulusang jua suka, masawitra trêsna asih, ring manira lara, idup sai nandang sêdih.
10. Kamura ban sai kapêgatan amah, wohwohan sunia sami, kene palan bêrag, manira katunan tadah, singnya dija-dija kapi, iba ngatujuang, nêpukin ne pacang bukti”.
11. Bau amonto i keker angucap banban, “Iba lutung tong pinêhin, mangdoh sida sadia, iba masawitra ira, iba buron ira paksi, joh cuat sawat, saih iba têken kai.
12. Buina mula iba tosin buron dêngkal, dêmên nguluk-uluk sai, nging len joh tandingnya, kai têken nene lian, yan buat kai nejani, doh pacang sida, baan iba ngamaukin.
13. Dening kai suba nawang sêsolahan, iba dêmên ngadu rusit, bikas ngarugada, makêjang timpale bikas, apang masih mapikolih, tra nyang tolihan, têken samaning urip.
14. Pantês iba sêtata nêmu sangsara, dening bikas lintang cuil”, i lutung duk miarsa, panguman i ayam alas, jêngah merang ia ring ati, saha sasumbar, “Yan tong sida baan kai.
15. Idong-idong kai tosin i wênara, mangrusak Lêngkane nguni, ngawe situ banda, prajurit Ida Sang Rama”, amonto ia raris kênyir, alon angucap, kadi madu ngêrus ati.
16. “Uduh iba satawana da kaliwat, iba ngawe sakit ati, sa mula sangsara, dua iba buin ngêntikang, kêbus bara mungguing ati, akuda taanang, dong pinêh jua ring ati.
17. Mamunyine patut tuah sukat-sukatang, di ati ya gagulakin, pilih nene dadua, pasaja miwah ne lompang, bakal apa liu munyi, ada lan tuara, nto ne nyandang kukuhin.
18. Anggon apa nyambat nene tuara tawang, kalih tong taen nêpukin, da mangugu orta, ortane orten-ortenan, ne abêsik patpat dadi, meh langkung adasa, nguda ne ênto gugonin.
19. Saluir munyi kawêdar saking wong lian, daat sêngka tuah manampi, jat dadi pisuna, ênto ne tangarin pisan, apang danan katibanin, pilih ngidêpanag, pawarah janane sami.
20. Sadu darma ênto ne nyandang rajêgang, anggo gêlar pati urip, pêdase jalanang, matane dadua ngênotang, ditu mara madan jati, to ne sêdêng tulad, sangkan jani nah pintonin.
21. Yaning saja i lutung nyak pacang lompar, têkening sawitra tui, nene kasusilan, rakêt rumakêting trêsna, da ja buin mamindoin, sung olas ring ira, êda iba buin nolih.
22. Iba ayam kadenke pakardin Indra, pamijilan dahat lêwih, pantês mangêlarang, suksma kaparamartan, nyandang madêg wiku lêwih, dana tur darma, kasungsung ban para paksi.
23. Jani ira makênêh nyiwi ring iba, iba tuah ngawisesanin, saseluaning krama, jêle mêlah mabarêngan, tuara ira pacang gingsir, trêsna nyiwita, diastunnya kabaya mati”.
24. Reh aketo munyinnyane i wênara, i keker sêksêk minêhin, pan ia pasaja, sok kewala ningêh orta, buat solah i lutung cuil, sujati tan pêdas, matane dadua ngênotin.
25. Dadi wêtu idêpnyane kabiapara, lipia têken slokan gumi, bibihe kajuruhan, jite kabandilan, dadi kêna gêntuh gêndis, antuk wênara, tumuli angucap kênyir.
26. “Lamun kento iba lutung êda mitia, êlong têken pajar janji, nah ne padingêhang, ne ituni kai luas, kêma ka têngahing pasih, mangalih ulam, ditu di pasih kangin.
27. Ne buin mani jalan iba mabarêngan, kêma luas ajak kai”, i lutung masaut “Nah”, glising satua cêrita, sêmêng bau galang kangin, i lutung ia prapta, ngalih i keker ngajakin.
28. Tur majalan i keker tan doh wênara, tan ucapan ia ring margi, ring pasisi têka, sêgarane asat puras, tumuli ia maka kalih, ngatêngah-têngahang, ngalih ulam dangkrak-dingkrik.
29. Kadung klangên i keker miwah wênara, dening ulam tani kikit, plan doh ngatêngahang, di duur parang-parangan, i keker tan sumlang ati, pan bisa ngagana, nanging i lutung ia wrin.
30. Nuli ngucap i lutung têken timpalnya, “Ih keker nah jalan mulih, basang suba bêngkang, pasange suba mara”, “Nden malu” pasaut paksi, “bene ngaliunang, jani ênto onyang dini”.
31. Kacêrita i lutung bêngil lucutan, duur parangane nginggil, reh ia kadinginan, pasihe sampun pasang, i bojog kajêngat-kajêngit, duur batune nêgak, i keker kêmamaêkin.
32. Kênyir nyênyêp i keker munyine banban, “Mati iba lutung jani, dini kutang gêlah”, i bojog jêjêh ngêhgêhang, sakit jêngah ia ring ati, raris angucap, “Gêmês iba têken kai”.
33. Matambuas yeh matan i lutung mêmbah, i keker bungkut ngêdekin, “Kai magêguyuan, êda nden sangêt nyêbêtang, pilih-pilihin manampi, ucape dadua, têlêb guyune ingêtin.
34. Jalan mulih ne batis gêlahe gisiang, gêlah mangêbêrang cai”, i lutung garjita, tumuli manêngkol enggal, di batis kekere nungging, makêjit ngincang, bungutne kamakmak-kmikmik.
35. Glising crita i keker nambung manglayang, ring jalan tan kawinarni, ring pasisi kocap, klêcok i keker mancêgan, di biase kabênêngin, tur mapangsêgan, i lutung ia macêlêngik.
36. Laut ngucap i keker munyine banban, “Nahke suba tuun cai, êne suba bias”, i bojog ngisi nêkêkang, i keker buin mamunyi, “Êne kenken iba, lutung dong lebangin kai”.
37. I wênara ngisi sayan nêkêkang, batisnya i keker paksi, kaimpus maka dua, sarwi munyine bangras, “Ih ih keker mati jani”, tur kabrêkêsêkang, bulunnyane kabutbutin.
38. Ia i keker mrasa ring kabayan taka, raris ngeko paya sandi, mangde sida luar, têkening baya antaka, raris ia mêdêm ngulintik, ngidêmang mata, ulat mirib suba mati.
39. Disubane bulunnyane têlah laglag, i lutung kêdek ngarikgik, tur mudang-madingang, “Hi hi hik ne suba kêdas, kalih iba suba mati, jani ira luas, mangalihang iba api”.
40. Encol mangkin i lutung majalan luas, ka dukuhan ngalih api, i lutung tan kacêrita, i keker kocapan mangkin, bau ia ngêdat, i lutung tuara da kari.

Puh Smarandana

1. Gêlis bangun tur nyêlisih, ka bête ia masangidan, kalintang sakit rasane, reh bulune matah-matah, sami têlas kabutbutan, antuk i lutung tan tirun, tuara bisa ngasuksma.
2. Bas sangêt tong bisa tampi, têkening piolas timpal, sok ngulah maan pikênoh, tuara mangitung kaucap, sinêsêling dunia pada, ênto atin buron tuhu, tong bisa kapiolasan.
3. Cêrita i keker mangkin, pan lara tan sandang-sandang, mangêling mangarod-arod, “Kene san ko titiang dewa, ampahe tui makada, kalih matêtêgar nyugjug, uripe anggon palalian.
4. Dadi mabudi ngugonin, yan apa jua mangoga, sangkan titiang kadêropon, bas karwan i lutung bangsat, gumine ngucapang jaat, masih titiang ênyak turut, têkening munyin bêbêdag.
5. Jani titiang mangêmasin, pituas titiange olas, mangolasin ati sato, makadi slokaning jagat, ngêlusin cicing macangcang, tan wangde pacang kacêgut, kento pisan pituinnya.
6. Apa dadin titiang mangkin, paksi nanging sampun laglag, duh dewa sang Kawi kaot, cingakin sih ugi titiang, lintang lara kajantaka, kabiseka antuk lutung, ngadakang san makêkasian”.
7. Pêtêng lêmah ia mangêling, i keker di têngah alas, manulame sêsambate, kasih-asih kaolasan, cêrita i banteng alas, ningêh sêsambat kolas yun, nanging saking mandarawa.
8. Tumuli ia ngawaswasin, tan asue sampun nyata, sêsambat ipun i keker, i banteng alas angucap, “Ênto apa sih kranannya, sangkan iba tan pabulu, kalih sungsut amlas arsa”.
9. I keker alon nyaurin, munyine amêlad prana, “Apa kêmanira banteng, ira saking kna kabikas, baan i wênara bangsat”, nuli kadartayang sada rum, saking ngawit nganti têlah.
10. Kolasan banteng duk miarsi, satingkah i ayam alas, anuli arum ujare, “Uduh iba satawana, da sangêt sumêlang ing tuas, widine masa nya kolug, mamawos ngiwang matutang.
11. Ida tuah nyandang kukuhin, jêle mêlah suksêrahang, êda sangêt panyêlsêle, kala kene kajantaka, kalih êda mangêngsapang, rikala suka rahayu, astiti bakti pagêhang.
12. Ne jani ira nêgarin, isêng-isêng mangualêsang, nyampolihin ia i bojog, nanging da sêkaring iba, reh keto ucaping sastra, sadu darmane jua pupu, tan wênang mamalês ala.
13. Ayu anggon masilihin, kento patutnyane pisan, ira pacang pamelane, pan patut ibane lintang, tuara gingsir ira pêjah, yan ngêmasin nene patut”, i keker sumaur banban.
14. “Lintang suksma pitui, piolas iba ring ira, Ida Sang Hyang Widi kaot, pacang sung lugraha wêkas, dening ira tan nyidaang, ngadakang pamalês besuk, kewala Ida Hyang Titah.
15. Uning ring ne nyandang tui, apa maka pangruyaga”, ki banteng sumaur alon, “Êda katahan rêrasan, kêma suba iba kesah, ira ne jani ngaruruh, i keker nyêlisih enggal.
16. I banteng nuli mamargi, ngaruruh i lutung dêngkal, tan asue ring margine, i lutung raris kacandak, irika ring têpin têlukan, i lutung nyambrama alus, “Ih ko ya ko banteng prapta.
17. Iba lakar kija jani”, i banteng masaut nimbal, “Ira lakar kalase ênto, ne ngênah sêlat sêgara, kocap ênto alas ramia, sarwa-sarwa nêdêng ditu, trêna kalawan wohwohan”.
18. I lutung ucape manis, ngasih-asih amlas arsa, ngalêmêsin ia i banteng, “Uduh banteng yan tuah saja, iba trêsna kumanyama, ira ajak kêma milu”, i banteng masaut “Nah.
19. Ira dini mangambahin, apang enggal têkêd kêma, iba kenkenang ngarobok, iyehnyane dalêm pisan”, i lutung angucap banban, “Gandong ira jang di tundun, yan tuah iba trêsna”.
20. “Ênto mêlah” saut sampi, “maike enggal mênekang”, i bojog lantas makêcog, i banteng nuli majalan, kocapan têngah sêgara, wentên batu têgêh ngunggul, i banteng raris makruna.
21. “Ih bojog mareren dini, awak ira kêbus pisan, ira pacang manjus nyongkok”, “Nah” saut i bojog enggal, lantas i lutung tuunan, manyongkok di duur batu, i banteng ia macêlêban.
22. Gêgêlisan tutur mangkin, toyane sampun ngêdenang, i banteng bangun nyalosor, nyrutjut lantas ngasisiang, i lutung ênu di têngah, klanca-klinci cêngak-cênguk, cruat-cruet macrahcuhan.
23. Batune makiken ilid, i lutung ia sêdih jêngah, panês bara buka borbor, nahên têken pacang baya, tan wangde ngamasin pêjah, kabiseka ban i lêmbu, pituase ngarugada.
24. Saking mula gêng sih Widi, duk punika pênyu prapta, i pênyu angucap alon, “E lutung katumben pisan, dini bakat têpuk nginyah, apa ne sangêt maklangun, mulihe têkening iba”.
25. “Uh apa si kenton kai, mapêta kapining iba, kai saking kapet singse, baan ia i lênbu corah”, nuli katuturang têlah,tumuli ia ngidih tulung, kene munyinnya sadrana.
26. “Tulusang jua lêgan cai, kumanyama têken ira, yaning suba buka kento, ditu ada punianira, minaka maka daksina, pondong ira aba pêsu, ditu lantas tampi upah”.
27. I pênyu munyine manis, “Apa buin pacang maupah, diastu tana mapikênoh, ira suka asung olas, nah mai lantas enggalang, di tundun irane mungguh”, i lutung makêcog enggal.
28. Kapondong i lutung gêlis, ring pêsisi samppun tiba, saget suba di biase, i lutung ia dingklak-dingklak, liang tan sapira-pira, i pênyu raris amuwus, “Jani ira nagih upah”.
29. I bojog kênyir nyautin, upah ira ênu jumah, apang iba dini ngantos, ira mulih ngalih upah”, i pênyu munyine gêtar, “Gatiang kêma iba lutung”,i lutung malih angucap.
30. “Êda iba mangalahin, satonden irane prapta”, i pênyu alus ujare, “kêma ke encol-encolang, ira tuara pacang kasah”, “Bogbog iba” saut lutung, “sing buung iba matinggal.
31. Apang danan mirib kai, cêdok têken pasêngketa, ira tuara bisa linyok, jani pang pada sumpahan, yan ira pacang lompang, apang ira mati bêrung, kento sumpah ira pragat.
32. Iba pênyu kenken bani”, i pênyu masaut nimbal, “Sakaluiring para sosot, ira pasti tuara lompang, aketo nah suba pragat, gatiang mulih iba lutung, bas makêlo makêkêncan”.
33. I lutung asru nyautin, “ênden ke pênyu apa krana, sangkan iba ririh ngonong, apa anggon iba tatakan, tuturin ja ira matra, apang ira sih tau, têken kawisesan iba”.
34. I pênyu srêngên nyaurin, “Sok kewala tangkah doang, minaka dayung kepese”, “Ho ho ho munyin wênara, angob san ira ningêhang, kasaktian ibane pênyu, sumasat palua sêkala.
35. Apa dadi ngong ngiwasin, kenken sih kapituinnya, goban to tangkah ibane, apang ira pêdas nawang”, i pênyu masaut gancang, “Nah paêkang iba lutung, dini matane pêludang”.
36. I lutung kêdek mangikgik, “Hi hi hi hik sing not gêlah, badingang tuah awake, apang ira pêdas nawang”, i pênyu raris angucap, “Dong tulungin gêlah lutung,badingang apang nêngkayak”.
37. I lutung raris mangungkit, batisne nyrakcuk manunjang, ênggang-êngging ênggak-ênggok, gêbuag i pênyu nêngkayak, i lutung kêdek mangalkal, “Ha ha ha hak hi hik hu huk, jani kai ngalih upah.
38. Upah barong macan lêwih, aeng tuara pada-pada, nanging iba pacang pêlot”, i lutung nyarijig gancang,macêlup ka têngah alas, mangalih sang wiagra asru, tan ucapan ia di jalan.
39. Cêrita i pênyu ngêling, ngasih-asih tan pêgatan, sangêt manyêlsêl awake, japi sêlsêl kadung liwat, pêdas tuara da gunannya, awak suba bêlus lucut, jani mara macingcingan.
40. Kento salokaning gumi, sangkan jani pêlapanang, satonden ulung ujane, yen gulêm pajêng kêbatang, apang êda kaujanan, to patuting solah laku, apang mamanggih karahayuan.
41. Crita i lutung ne mangkin, i macan wus têpukina, sêdêk mêdêm sor kayune, i macan matakon sêngap, “Iba lutung bakal kija”, i lutung ucape alus, “Ira mai ngalih iba.
42. Jalanke mapatung jani, mapatung ebat-ebatan, ira suba mapênga be, di pêsisi ya kapêjang, êbe pênyu gêde pêsan”, i macan liang masaut, “Yan pitui saja jalan”.
43. Sang kalih raris mamargi, tan kacêrita di jalan, di pêsisi wus têkêde, sig i pênyune nêngkayak, i macan ia jibrag-jibrag, tuara gigis kêndêl ipun, pacang maolah-olahan.
44. “Lutung iba ngalih api, ira dini mukang-mukang, jalan mangawe sêsate”, i lutung enggal majalan, cêritane gêgêlisan, manggang sêsate kawuwus, makadua lintang lêga.

Puh Pucung

1. Kabat-kubut, munyin api plak-plak pluk-pluk, satene badingang, mara ya lêbêng akatih, lutung muwus, ”Êne lakar ka pênekang”.
2. Mong masaut, “Sangkannya aba di duur, apa sih kranannya”, i bojog masaut nyêngking, ”Bêlog sigug, yan dini ya bêten pêjang.
3. Amah lêgu, bakal têlah amah sêmut, bikul nyingnying ngamah, balang jangkrik miwah nyinyik,amah capung, liu bêncanane têka”.
4. Tan pasaut, i macan itêp manunu, lêbeng katih munggah, crita puput lêbeng sami, onya di duur, i bojog ditu nambunang.
5. Suba suud, i macan alon amuwus, “Dong kêma tuunang, jalan dini bêten pisi”, saut lutung, “Nah jani bakal tuunang”.
6. Manyêrutcut, i bojog mênek ngalayut, têkêd sig tongosnya, lantas ia nêgak ngapikin, manganyuknyuk, bungutne ngewerin macan.
7. Raris muwus, satene sambilang aud, “Nah macan katika, nanging ne mara akatih, anti malu, bin sêpan gêlah ngulungang”.
8. I mong nungkruk, jêngah merang lintang kêbus, kaduman katika, lutung ia mêbêh ngulungin, tur amuwus,”Têlahang suba totonan”.
9. Inggih puput, satene têlah kaimut, i lutung bêtêkan, pêsu uab sada titir, ngundap nguyuk, matane sayan ngriyêpang.
10. Anggut-anggut, lantas ia pulês manyingkrut, êngsap têken awak, i macan magrueng nyêrit, ia i lutung, têngkêjut limane kêpar.
11. Laut ulung, i bojog ia macêlêbug, i macan ngenggalang, nyagrêp i lutung ngajêngit, i mong ngêlur, “Mati iba caplok gêlah”.
12. Ia i lutung, gêtar munyinnyane pêsu, “Ih iba wiagra, iba paksa ngamah kai, tusing pêlut, kai mati baan iba.
13. Dening tuhu, kai tos wênara kasub, ring ramiana crita, I Rêwana sangkan mati, ne ngarêbut, lêlangit kaine suba.
14. Kai nêmu, nejani wisesa nêrus, jati dahat sêngka, pamatin kaine alih, yan tan wêruh, tuara bisa mangamatiang”.
15. I Mong muwus, “Nah laut orahang lutung, jani apang têrang, gênah pranan ibane tui, tusing buung, kai bakal nadah iba”.
16. Saut lutung, “Di tuktuk ikuh umungguh, yan suba nto pêgat, pêdas kai bisa mati, ênto sêgut”, i macan nyaplok ngenggalang.
17. Dadi luput, ikutne tong bakat buru, awaknyane lebang, ikutne saatang ngalih, cangkrak saud, i lutung makêcos munggah.
18. Mangarukguk, i lutung kêdek di kayu, lantas ngamênekang, di carang kayune nglanting, cêngu-cêngu, ngêdekin ia sang wiagra.
19. Jêngah kêbus, i macan kalahang lutung, raris murang lampah, satiba paran mamargi, saget mangguh, sampi sêdêkan macangcang.
20. Macan muwus, “Ih iba banteng matêgul, ênyen nêgul iba, tan padon tanduke lanying, dadi nungkul, tuara bisa nawang jêngah”.
21. Raris muwus, i lêmbu nuturang unduk, “Êda iba langgah, mapêta tan papêkering, ia i dukuh, ne madan Dukuh Janggaran.
22. Ênto kasub, di batan langit kawuwus, sakti tur wisesa, tan pada-pada di gumi, dane ngubuh, don kai dini macangcang”.
23. Mong masaut, “Dija tongos ia i dukuh, kai pang lawana, baan ia i dukuh sakti, kai magut, kasaktiane I Janggaran”.
24. “Ditu ruruh”, kento sautnya i lêmbu, sarwi matujuhang, di punyan jakane bdangin, “Ia ditu, ngirisin mangawe tuak”.
25. Tan pasaut, i macan lantas nyarutcut, ngungsi punyan jaka, i dukuh sêdêk ngirisin, ia di duur, i macam bêten nungadah.
26. Macan ngêlur, “Ne ko ia si iba dukuh, iba kasub pisan, wisesa kaliwat sakti, saja dukuh, yan pasaja ira lawan.

Puh Mijil

1. Sing ja buung iba lakar mati, maprang lawan ingong, macan mula manusa mangsane”, ia i dukuh, nolih sabda aris, “Eh macan pitui, gung ujar mareng sun.
2. Kai dukuh jati wisesa sakti, ring jagat tan seos, mula ira kawuwuseng rate, tana pada-pada ring kasaktin, iba tan wruh tui, jani apang wêruh.
3. Yan pituhu iba pacang bani, nah ditu ke antos, nanging êda kurang sayagane, apang kukuh êda iba mlaib, yen ring suba mijil, wisesanireku.
4. Masa urung iba tumpur basmi”, wiagra muwus alon,”Ira tuara gingsir ring patine, nah lautang ngong sadia ngiwasin, pang pêdas mamanggih”, saut ira dukuh.
5. “Nah dong têgul deweke butiting, di kayune ênto, pang da iba mlaib di subane, nilab pêsu kawisesan kai, to tangarin kai, sangkan jani têgul”.
6. “Nah” pasaut i macan ia raris, nêgul dewek ewot, suba pragat kukuh têtalenne, ujar dukuh “Apang kuat buin”, i macan nyautin, “Ne suba kukuh”.
7. Ditu laut dukuh tuun gêlis, i macan kaojog, sarwi dane nganggar pangirisne, tur amuwus, “Nah ne suba jani, bakal ngalap urip, êndase bakal êmpug.
8. Panga mumbul polone makêcrit”, i macan ia ngêtor, nyumbah-nyumbah manunas uripe, “Tiang kapok tuara pacang bani, satêrêh tan dadi, mêncana i dukuh”.
9. Kento puput nuli ia kaêlebin, i macan matedoh, matur sêmbah pangastungkarane, “Jêro dukuh mangkin tiang pamit, angulati bukti”, “Nah” saut i dukuh.
10. Lantas nusup ia i macan gêlis, ne jani karaos, patêmune têken i jarane, di alase buka sêmayain, i macan nuli angling,”Ih jaran katêpuk.
11. Sêdêng bagus kai layah gati, apa jani anggon, mangilangang bas sangêt sêduke, sajawing iba amah kai, apanga malênting, basang ira nyantung”.
12. Sada alus i jaran nyaurin, munyi manis alon, “Ira tuara panjang pangucape, lamun suba dane dukuh sakti, ngalugrain cai, ira nyadia tinut”.
13. Macan muwus “Ira nene jani, pacang nunas rawos, têken dane jro dukuh saktine”, lantas nyrutcut i macan mamargi, tan kocap di margi, ring dukuhan rauh.

Puh Pucung

1. Mangkin kawuwus, jro dukuh sêdêk malungguh, i macan pêrapta, di ajêng jro dukuh nangkil, dukuh muwus,”Apa sadian macan têka”.
2. I mong matur, “Nawêgang jêrone dukuh, ne maka awanan, rauh titiange manangkil, titiang nglungsur, mangde tui jrone sueca.
3. Sung pituduh, ne mawasta iwang patut, ne ncen kadadosang, paksan titiang kadi mangkin, mangda nêrus, rahayune tama titiang”.
4. Saur dukuh, “Yan suba agunging luput, buin kêna upata, ênto wênang paksa cai, yan kasadun, ênto tuara wênang pisan”.
5. Kento puput, i wiagra kaslêk mamutru, dening ênyud pisan, dadi ngekopaya sandi, laut matur, “Titiang manunasang ipian.
6. Wêngi wau, ipen titiang rêke mungguh, titiang nyarap kuda, nika têda titiang raris, kento mungguh, punika tunasang titiang.
7. Patut tan patut, titiang ngamargiang puniku”, i dukuh angucap, “Ênto dadi paksa cai, apan sampun, mawak manêmu di karma”.
8. Mong masaur, “Titiang pamit jêro dukuh, ngarêrêh i kuda”, “Nah” saut i dukuh sakti, mong lumaku, tan kacêrita di jalan.
9. Ne kawuwus, i jaran sampun katêpuk, i macan angucap,”Jani payu iba mati, jêro dukuh, dane suba sung lugraha”.
10. Jaran têngkêjut, pêluhe mamotor pêsu, tumuli angucap, munyine madulur êling, ”Ênden malu, ira kêma manunasang”.
11. “Nah” pasaut, i macam nuli manundung, kêma ke enggalang, kai suba layah gati”, manyarutcut, i jaran êngsêk ring manah.
12. Gêlis rauh, jumah dane jêro dukuh, de dukuh nyambrama, “Iba jaran tumben mai, apa ruruh”, i jaran masaur sêmbah.
13. “Uh jro dukuh, krana titiang têmben rauh, titiang nunas gatra, napi dosan titiang inggih, jrone laju, maicayang ring i macan”.
14. Saur dukuh, ”Krana kai saja laju, dening suba karma, i macan mamaksa cai, cirin ipun, reh cai suba ipianga”.
15. Ngoon layu, i jaran mara ngarungu, ne jani ia sinah, tuara buung pacang mati, raris ipun, mapamit anuli budal.
16. Saget lutung, katêpuk di jalan nungkruk, i bojog manyapa, “Iba jaran nguda sêdih”, kuda muwus,”Kai pacang tadah maca”.
17. Nuli nglantur, katuturang sapraunduk, nganti pamragatnya, i bojog kênyir nyautin, ”Êda sungsut, kai pacang ngawirangang.
18. Pêdas buung, iba mangêmasin lampus, nging yan suba pragat, apa maka upah kai, benjang besuk”, i jaran alon angucap.
19. “Iba lutung, ira mondong nyunggi nyuun, ira tuara pasah, masawitra trêsna asih, turun-têmurun, kai manggêh masawitra”.
20. Ia i lutung, nyrutcut ka umah jro dukuh, crita suba prapta, i bojog mênekan raris, nyaru-nyaru, di tadapaksine nêgak.
21. Dane dukuh, sêdêk mêrêm malingkuh, tuara ngatangêhang, i lutung kêma nyaligcig, dane dukuh, bangun saking pamêrêman.
22. Jêg macêbug, i lutung di ajêng jro dukuh, jro dukuh ngêndika, “Ênto kenken iba bêngil, dadi labuh”, i lutung masaur sêmbah.
23. “Singgih jro dukuh, titiang pulês sane wau, tur ngipi sanyata, ring ipen rêke mabuncing, ring jro ayu, putran jro dukuh wanodia”.
24. Êngsêk mrêngut, de dukuh mirêngang tutur, i lutung buin ngucap, “Titiang durus jua mabuncing, dening mungguh, punika nêmu di karma”.
25. Dane dukuh, kalintang sêksêk ring kayun, tumuli ngêndika, pangêndikan dane nyêngking, “Iba lutung, sing prah ngugonin ipian.
26. Dija mungguh, tuturane cai mangguh, sahanan tumitah, nyalanin buka di ipi”, saur lutung, “Titiang mamanggih tuturan.
27. I mong ipun, nyalanin ipiannya tuhu, mamaksa i jaran, ênto tulad titiang jani, lamun durus, i jaran ngêmasin pêjah.
28. Titiang durus, mabuncing ring jêro ayu”, i dukuh kemêngan, ngarasa-rasa di ati, raris muwus, “Ih lutung undang i macan”.
29. “Titiang anut”, nuli ia mapamit pêsu, mangalih i macan, i jaran malu kaalih, suba têpuk, i lutung munyine gêtar.

Puh Jinada

1. “Iba jaran kêma luas, i macan alih nejani, ajak manangkil ka jêro, ka jêron dane jro dukuh”, i jaran mangucap banban, “Nah ne jani, ira mangalih i macan”.
2. Tumuli laut majalan, tan kocapan ia ring margi, i macan katêpuk nyongkok, di batan kayune ngrêmbun, i jaran angucap banban, “Mong ne jani, jalan nangkil ka pêkêncan.
3. Têken jro dukuh Janggaran”, i macan masaut brangti, “Mati iba tadah ingong”, i jaran nimbal masaut, “Nyanan ditu ngong pragatang”, tur mamargi, sang kalih nangkil ka krêta.
4. Kocap jro dukuh Janggaran, sêdêk nêgak gêjir-gêjir, i jaran ngajak i samong, ring ajêng ia sampun rauh, sang kalih manabdab sila, ia manangkil, jro dukuh raris ngandika.
5. “Iba macan pang buungang, mangamah i jaran jani, dening tra da sastra rêko, di tutur tuara da mungguh, tingkah manyalanin ipian, nene jani, buungang ngamah i jaran”.
6. Puput prakara punika, sang kalih nunas mapamit, tan kacêrita mangko, kocapan jani i lutung, kalungang-lungang majalan, gêlis mangkin, têpukina ni mesaba.
7. I lutung alon angucap, “Ih ko ya si iba kambing, jalanke masêka mangko, ngae abian kacang lindung, apang masi ngêlah laba, anggon bukti”, i kambing munyine banban.
8. “Kenken ênto ban nakêhang, pabaane pang nyak sami, apang da sor singgih rêko”, i lutung alon amuwus, “Saluiring don iba ngêlah, duman kai, sakancan buah-buahnya”.
9. Puput suba masubaya, nanging apang pada tindih, tuara dadi mangalinyok, sing linyok tan nêmu rahayu, nah kento lantas majalan, mangawitin, mamakal tanah abian.
10. I lutung ngalih tênggala, gêlis mangkin sampun polih, i kambing mangêdêng rêko, i lutung ngatêh di pungkur, i kambing tlah kapêcutan, balan sami, sawang gêtih suat-suat.
11. Kocap mangkin sampun lanyah, lantas ya kapamulain, saking gêlêngne sang karo, gaene sida rahayu, pragat ia suba mamula, kaprêtenin, tan sah barêng padaduanan.
12. Crita sampun ngêlah abian, asing madon amah kambing, i lutung kado ngacongol, dija buah kacange usud, asal madon suba têlah, payu mati, i lutung ia jêngah merang.
13. Tan surud-surud manahnya, pacang ngawalêsang ugi, tong bisa suka i bojog, yan tonden i kambing mampus, jani ia ngalih i macan, anggon kanti, i kambing pang bisa pêjah.
14. I bojog raris majalan, ngulati i macan jani, tan kocap di jalan rêko, kacrita sêdêk i lutung, kanggêk ia mabalih tabuan, saget prapti, i cicing alas nêtêsang.
15. Patakone sada banban, “Iba lutung nguda dini, nyen sih dini kaantos, apa kagêbagin lutung, nah laut kuda tuturang, têken kai”, i lutung masaut nimbal.
16. “Apa kenton kai ring iba, kai kautus ne jani, antuk Sang Hyang Indra kaot, ratun suargane kasub, kanikayang ngêmit mrêta, mrêtan gumi, ne mani pacang kabêncah.
17. Antuk Ida Sang Hyang Indra, sakancan burone mani, pacang kasiratin rêko, apang pada nmu rahayu, kento asu apang tawang,” ia i cicing, matakon malih mêdasang.
18. “Yan suba kakênan mrêta, kenken panadiannya cai, rahayu akenken ênto”, i lutung lantas masaut, ”Yen suba kakênan mrêta, pêdas cai, tusing bisa-bisa layah.
19. Kalih yan ênu kamrêtan, sinah tusing bisa mati, ane bêrag dadi mokoh, kento cai suba puput”, i cicing alon angucap, “Êncen dini, mrêtane ne gêbag iba”.
20. I bojog laut nudingang , “Ênto katon uli dini”, i cicing ia lintang ngoon, bane katumben andulu, i bojog buin angucap, ”Uduh cicing, kai tuah ngidih tulungan.
21. Ne jani kai ka tukad, iba nyaga malu dini, tusing ja kai makêlo, kai kêma sadia manjus”, “Nah” pasaut cicing nimbal, “dong enggalin”, i lutung nyrutcut majalan.
22. Glising satua tan kocap, i cicing mapinêh jani, “I lutung mula tuah bêlog, mrêtane tilêhang ênu, mêlahan anggon padidian, jani kai, ngamah ya apanga têlah”.
23. Kento atin cicing alas, nuli sahasa ia jani, ngonyang asa ia makêcos, tabuane kacaplok tukung, tuting ina acêpokan, kagacêlin, i cicing natuk i tabuan.
24. King king king king kêna mrêta, bas sangêtan kasususin, kuang kuang kaong kaong, maplisahan glalak-gluluk, bungut madidih kosodang, kucas kacis, i lutung ia saget têka.
25. Bungkut ia kêdek ngênotang, ekan-ekane ngênain, ulat nyaru ia matakon, “Kêna apa iba asu”, i cicing tong dadi ngucap, kêbus sakit, jêngah tuara da gigisan.
26. Tan ucapên asu alas, i lutung critayang buin, di sisin tukade nyongkok, dening tra nyidayang ngarung, mêntas pacang ngliwat tukad, tukad tui, linggah dalêm drês ilinnya.
27. Kasuen ia ditu nêgak, nuju ada buaya prapti, i buaya alon matakon, “Ih nguda sih ênto ditu”, i lutung masaut banban, “Buaya cai, ne munyin gêlahe runguang.
28. Jani ada sadian ira, kawit mula saking ririh, dadi ada bêslit ngojog, gêlah tuah mula katuju, mênek pangkat mantri cacar, juru suntik, kento iba apang nawang.
29. Jani ira kanikayang, manyukit sanyaman cai, kêma cai ngundang encol, apanga dini matambun, gêlah pacang nyuntik ia”, saur “Inggih”, i duta nuli majalan.
30. Tan kocapan ia di jalan, kocap sakancannya sami, buayane têka pacrongot, i lutung alon amuwus, “Uli ditu ke rerodang, nêkêd mai, nangingke apang kandasan.
31. Glah nyuntik sarwi majalan, uli dini kêma raris, apang êda kai cêdok, panyukite tuah di tundun”, saur manuk mangiringang, nuli gêlis, bojog ngalih duin salak.
32. Tani kikit ia mabaan, i bojog lantas manyuntik, di tundun buayane nongkrok, duine katêbêkang ditu, suba ngancêng raris kutang, kento sami, kakaryanin ban wênara.
33. Pêpêk bana nyêka ukudang, nêkêd i lutung di sisi, glis ia lantas makêcos, kabibih tukade laut, i buaya onya ksakitan, glalang-gliling, paduut munyine ramia.
34. Tan kacêrita punika, i lutung wawanin malih, jani kapangguh ring samong, i macan sêdêk manungkruk, i lutung saget pêrapta, i mong brangti, sahasa nakêp wênara.

Puh Sinom

1. I lutung kabrêkêsêkang, nanging ia kêdek ngajêngit, pêsu munyinnyane alon, ngawe daya saking singid, raris ia nyawang mamunyi, “Cingak titiang ratu agung, putusan drêwen bêtara, kabancana nene mangkin, tuara buung, kamatiang antuk i macan.
2. Titiang tan wentên madosa, dadi titiang kapet pati, nanging titiang tuara ewoh, dening kalintang subakti, tuara gingsir pacang mati, urip titiang pacang naur, ênto ne uptiang titiang, pang titiang têrus manggihin, ne rahayu, ri wêkas ring kali dituan.
3. Nemangkin ipun mautang, bin kaokas titiang nagih, ring ipun i samong, apan ia mamati-mati, dadi ia mautang pati, tan lian maka panaur, pati anggen ipun mayah, titiang malu ngamarginin, benjang besuk, pang ipun ditu manatak”.
4. Saduk i macan ningêhang, dadi ia maras ring ati, lantan ia asru matakon, “Apa pitêgêsnya tui, munyin ibane bêngil, apa sadian iba lutung, iba lakar amah gêlah, dening lêwih wrat pati, nene malu, dosan iba têken gêlah.
5. Jani iba sing buungan, lakar mangêmasin mati, gêtih bane lakar oyot, ati paparune pisi, ênto ne ulahang kai, basangne badbad pang pêsu, polone lakar kêcotang, ênyen ngawirangang cai”, ia i lutung, mawuwus makêjit ngincang.

Puh Maskumambang

1. “Uduh macan kai manutur nejani, ada prabu mulia, wibuh nyakra rat kabakti, sakti tur lintang wisesa.
2. Sakeh ratu sami amêkul ngabakti, tkeng dewa dewata, sami pada jrih angili, sakehe tong bani mulat.
3. Ida sang prabu kasub kasubageng gumi, ring nêgara Lêngka, ida umadêg bupati, pêsengan prabu Rêwana.
4. Ida nemalu ngamatiang putusan lêwih, jati tan padosa, tulus ida mangêmasin, duhkita kawêkas-wêkas.
5. Karusakang antuk Sang Rama nenguni, kento iba macan, jani apang tawang cai, ira utusan bêtara.
6. Sang Hyang Siwa mangutus mangalih cai, cai kanikayang, ngamatiang ia i kambing, dening ia agunging dosa.
7. Kento cai ngiring tan ngiring nejani, orahang ring gêlah, apang gêlah enggal nangkil, nguningang ring Sang Hyang Siwa”.
8. Ia i macanngalebang i lutung gêlis, sarwi manakonang, “Dija tongosne i kambing, ira ngiring pakayunan.
9. Nah tujuhang apng enggal kai ngalih”, i lutung nudingang, “Ditu jalan kêma jani”, sang kalih nuli majalan.
10. Ia i lutung ngarod majaln di uri, i macan majritan, “Ih enggalang tutug kai”, i lutung ngêlur ngandêgang.
11. “Iba macan ngoyong ditu anti kai”, i macan ngantosang, i lutung têka maêkin, sambil pangucape banban.
12. ”Yan kakene makêlo bannya di margi, jani ada daya, yan tuah iba nganutin”, i macan masaut gêtar.
13. Kenken lakar dayan iba lutung bêngil, nah laut edengang, kai sadia maninutin”, i wênara buin nimbal.
14. Iba macan patut iba ngandong kai, yan akento baan, pêdas enggal bnya ring margi”, i macan masaut “Nah”.
15. Lantas nêkol i lutung di tundun gêlis, i macan makêsuak, sahasa malaib bintit, i lutung mlêkur nêkêkang.
16. Glising crita di jalan tan kawinarni, di tongos i kambing têka, i lutung munyine aris, “Nah dini gêlah rerenang”.
17. Mangalanting i lutung tuunan raris, i macan sahasa, ngungsi i kambing ngararis, saha pangucape bangras.
18. “Ih ba kambing sadian kai têka mai, lakar ngamah iba, dosan iba wêrat pati, lêwih danda kurang pêjah”.
19. Ia i kambing mrêngêt saha saut brangti, “Ih wiagra dêgag, gêde pêta têken kai, tonden karwan ba nyidayang.
20. Krana kento pan mula turunan nguni, mamaksa be macan, tama kai kayang jani, sasanan dane i kompiang.
21. Sane ibi kai maan tuah adiri, macan nyaman iba, suba têlah amah kai, tênggêknyane kutang gelah.
22. Di semere jalan jani kêma dêlokin, apang iba pêdas, pang da mirib kai ngawi, ngorahang ne tuara saja.
23. Mata kalih ênto tuah ne anggon saksi, ditu nyan dêlikang, apang iba tatas uning, tui saja apa bobab.
24. Ne iwasin suun gêlah ne kêkalih, kalintang wisesa, bisa nguugang pratiwi, tri sakti ne adannya.
25. Asing bani rusak tan pasesa pasti, reh mula paica, Sang Hyang Tunggal mangicenin, sikêpang kai tumitah”.
26. I wiagra rimrim idêpnya miragi, tumuli nakonang, êncen tongosnyane dini, iba ngutang tênggêk macan”.
27. Kaatêhin i macan kêma nêlokin, i kambing nudingang, “Di semere ênto dêngokin”, i macan ia masêêban.
28. Ngênah ngilis tênggêk macane nyalênging, i macan ia babang, malaib tuara manolih, tan kocap i kambing macan.
29. Kawalinin i lutung kacrita buin, amurang majalan, i kakua katêpukin, sêdêk di abinge nginyah.
30. Ia i lutung matakon munyine manis, “Ih iba kakua, apa gawen iba dini”, saut i kakua nimbal.
31. “Ira nginyah dening awak ira dingin, suud malêblêban, krana ira manyêmuhin, apang dadi ya angêtan.
32. Balik jani ira matakon ring cai, cai bakal kija, uli ija cai inuni, ênto te mêlah tuturang”.
33. I wênara alon munyinnya nyautin, “Ira mangumbara, mangulati pacang bukti, sa gênah parane tiba.
34. Jani dini sêdêk mêlah katêpukin, baan i kakua, jalanke manyama jani, jêle mêlah ajak dadua”.
35. Crita puput pasêngketannya sang kalih, kasih kinasihan, kocap i wênara jani, tan doh dane i kakua.

Puh Durma

1. Ênto pisan kaingêtang ban wênara, pakêkasihannya jani, ring dane kakua, trêsna kadi manyama, makilit saling sukanin, ia i wênara, mesêm mamunyi kênying.
2. “Duh kakua jalan kuda barêng luas, cêkuh jaene nadi”, masaut kakua,”Dija ada punyannya”, i lutung bangras mamunyi, “Data takonang, jalan paling nejani”.
3. Sang kakua masih sêdsêd manakonang, i lutung manyautin, “De dukuh Kantrungan, gêlah kalilirannya, kumpinnya ia nampêdang jani”, laut majalan, marerod sarêng kêkalih.
4. Cêritayang suba têkêd jroning abian, agêt manuju sêpi, i lutung ngenggalang, ngehkeh ngasop ngalêpeang, “Aruh lalah san ja kai”, i kakua nyamprag, dadi makêrah mamaling.
5. Kaget têka de dukuh manganggar tumbak, mandup-andup nimpugin, sang lutung ia mabuang, mênek di kayu enggal, sang kakua cêlang nyalisih, batan têngkulak, de dukuh manyêlaksakin.
6. Laut makêjit i lutung sarwi ngêndingang, “I kakua ia manyingid, di batan têngkulak, sang lutung ia mabuang, mênek di kayu manyingid”, de dukuh emêngan, miragi munyin wênari.
7. Dadi nêgak de dukuh ngingêr ngrêsêpang, munyinne i wre yakik, tur ngungkab têngkulak, sang kakua mapi nidra, kajêmak tur kakisain, de dukuh enggal, nadtad mangaba mulih.
8. Têkêd jumah de dukuh nyritin pianaknya, “Ayu mai te gêlis, êne bapa maan, pacang be jahên pêsan, basane gaenang raris, santêne liunang, apang luung bêbêkin”.
9. Ia ni Ayu Kantrungan matur sandika, nêsêk gurunne gêlis, laut manunasang, “Punapi sih punika”, gurunne laut nyaurin, “Ne madan kakua, ulamnyane muluk manis.
10. Timbung bankit lawar komohnyane mêlah, timpalang arak anis, nasi baas barak”, laut krangkengin enggal, de dukuh raris nakonin, “Apa amah iba”, sang kakua manyaurin.


Naskah ini dikumpulkan dan diketik kembali dalam huruf Kawi-Latin oleh I Wayan Sutedja, Buruan, Penebel Tabanan

Baca Selengkapnya......

Geguritan Dyah Satyawati

SÉDAN DYAH SATYAWATI
Om awighnam astu

Sinom.

1. Mangkin wénten caritayang, utusan sampun mamargi, ngojog raris ka purian, ring linggih Sang satyawati, prakanggé saking riyin, papatihé lintang tutut, sring sampun kagocékang, nyidayang pakaryan sami, mula kasub, Tuhayata aranika.
2. Pranamya nabdabang têgak, aturé madulur tangis, “Ratu tityang lintang nista, mamarêkan saking alit, purun mangêtohang pati, mangkin rawuh kari hidup, mangusap – ngusap lima, rawuh mahatur némangkin, lintang lacur, iraka sampun néwata.
3. Sédané ngarana yadnya”, sampun kapidarta sami, muwug raris makoyonan, para istriné manangis, macêbur paguliling, ring nataré pasalêguk, muka ucêm kaêbukan, sinom pada pagulanting, masih luhung, saksat bulan kalêmahan.
4. Sang Satyawati kocapan, duhkitané mangalangit, bêngong-bêngong mapangênan, pitrêsnané mangulilit, nangis ida muntag-mantig, rasa kadi tan pabalung, lêmêt mandapa layuan, twara sida mananggênin, suwé kantu,lélo maring palinggihan.
5. Panyrowan pada manyagjag, sami ngêlisang nulungin, masdliyuran padaa gonjah, bau mara ida éling, dadi mawêtu tangis, manyêlsêl sang sampun lampus, “Inggih ratu gustin tityang, lalis san ratu ninggalin, mangalalu, késah saking pamêrêman.
6. Némangkin tityang ngértiang, mangda sida jua kapanggih, dyastun nêmu suka duka, kabatêk ban trêsna bakti”, ngêlisang lawut mamargi, panyroané pada ngêlur, ngêling masasambatan, misadya pacang mangiring, tan kalingu, pamarginé lwir pawana.
7. Twara liu mangiringang, wang jêro wantah asiki, maadan Ni Sugantika, juru canang kasub ririh, lintang baktiné ring gusti, kalédangin uli malu, nyandang ênto anggon tulad, sêbêng alêp jêgég bangkit, subaditu, ngiring malinggih ring rata.
8. Mamarga tan patolihan, pagêh kayuné astiti, mangéstiang pati brata, ngamanggêhang guru laki, dadi sêngkala di margi, krétané jêg buka bungkus, macêbur nuli mamarga, kalangkung sranta ring margi, ringgang-ringgung, lungan tumbak katungkêdang.
9. Pasih gêtihé ngalimbak, maombakan babar angin, tumbak panahé masasah, upami parangan lanying, aasan oncéré putih, sawangang didih manglêmbur, sasimping miwah karah, mirib bé nyandêrin didih, pêngit mangkug, bon bangkéné mabyayagan.
10. Mangkin sayan madurgama, ngawé jêjêh sang ningalin, kawéntênan ring payudan, ndi kapan sang Satyawati, purun pacang manyingakin, lêwih ngungas boné mangkug, sarat kayuné ngranayang, kabatêk ban trêsna bakti, mangalawut, ngamanggêhang satya brata.
11. Marga sêngka madirgama, mapréngét ban jêmparing, dadapé anggon salumpah, pamarginé inggit-inggit, kêsyah-kêsyuh boné alid, rasayang bon tanjung mênuh, kénto anggon nyalimurang, mangdé sida mangararis, molih lantur, rêgêd ilang atindakan.
12. Sang Satyawati sawangang, maprahu banawa rangin, tunggulé upama bidak, babandaran pati hurip, malayar mangalih bati, mangdé sida ya katêmu, sang Satyawati nayungang, mangéstiang guru laki, twara lantud, napak sawa magunjitan.
13. Dadi bah buka pangsêgang, manêpénin karang asti, mirib kasur makakêbat, panyanggran sang Satyawati, baan tuyuhé mamargi, apa kranané ngarantun, sing sawané ngagêm panah, kajujur masih dêlokin, boya iku, layon idané sang Salya.
14. Katah sawané kacingak, raris ida ngawangsitin, panyrowan ni Sugandika, saha mawacana aris, “Uduh Sugandika nyai, kêma tulak nyai mantuk, mangojog ka puri Madra, sambatin ja pada sami, apang tau, têkéning akêjat-kêjat.
15. Lawutang nyai nangkilang, ring ida sang kawi lêwih, saratang manunas lugra, mangdê munggah dadi gurit, tingkah nira buka jani, mamanggih saranta ibuk, sagét lédang kapirêngang, antuk sang tinggalin rabi, sarêng sêndu, bilih ngawêtuang yéh tingal”.
16. Punika né kabêsênang, antuk sang diah Satyawati, gawung wacanané sarag, pêgat-pêgat sada irit, pramana rarad narisdis, kéwala kayuné wruh, mamawosang mangindikang, saparipolahé tindih, jati sisu, sampun tan éling ring raga.
17. Wyaktiné ni Sugandika, uning maminêhin wangsit, lêngkaran ida sudéwia, krana gêlis matur uning, “Duh ratu sang srining lêwih, mrêtaning wong sakalangun, matra purun tityang nulak, wacanan ratuné mangkin, tityang kukuh, mêkul padan sasuhunan.
18. Tityang ngiring malih nyadma, ka mrêca pada numadi, yan sampun cokor idéwa, ring madya pada manrêsti, sapasira pacang ugi, nyawisang toya padyus-dyus, yadyan mangaturang sêkar, ngaracikang sarwa wangi, tityang ratu, mula juru nabdab payas.


Naskah ini dikumpulkan oleh: I Wayan Sutedja, Buruan, Penebel, Tabanan

Baca Selengkapnya......

Geguritan Togag

I GEDE TOGAG
OM AWIGNAM ASTU NAMASIDAM

GINADA

1. Pakulun ratu batara, guru reka saraswati, miwah sang hyang kawi swara, tabe kaula pakulun, luput tan inila-ila, tulah mami, purna ayu kang manusa.
2. Idup mase gela-gela, peteng lemah sai sedih, ludin tiwase mangonyang, kene salah keto enduk, muda gemba ngandang-ngandang, katah runtik,saruanag mengawe gita.
3. Gita guyu pasajayan, ento anggon guyon dimargi, kocap wong Koripan, pesengan I Made Sanur,muani jangjang bisa tresna, alus budi, mamra menek tarunannya.
4. Ada tresna pernah misan, lemah peteng ia makanti, I Gede Togag ke wastannya, satia wacana salulut, gawennyane mangulanjar, sai-sai, demen maboros mapikat.
5. I Gede Togag ia cepag, cangkem linggah netra nelik, basang bedog batikulan, kumis barak bawong pulu, bogbog getar makakakan, lampias lamis, tuara ngebang-ngebang peta.
6. Jani ia luas mapikat, ka alas ka gunung sari, suba lingsir malipetan, simpang jumah dane dukuh, minta toya ya kasatan, sada gati, ne dukuh jumah mamaca.
7. Bau rauh maring natar, ne dukuh raris nyapatin, mai dewa ka duwuran, sapa sira titiang tandruh, I Made Sanur angucap, swara manis, inggih titiang sairinga.
8. Inggih titiang wong Koripan, nanging wangsan titiang tani, I Made Sanur nartayang, niki misan titiang tuhu, mawasta Gede Togag, ipun sakit, segere ya kedap sepra.
9. Bapa sapunapi wangsa, bapa samping punuk gudig, bapa mai suba lawas, manukuh ajak papitu, sami matunggalan sembah, ne ring nguni, bapa pecak wong Gagelang.
10. Bapa buka widi sweca, dini bapa nangun kerti, wenten samas tigang benang, sami bapa siwin ipun, ala ayu bapa ngolah, tuah abesik, dayane dini makejang.
11. Anging bapa tane bagia, adane sama lan tosing, buka gaginane nyembar, katah pakpak tuara pupu, apin kene bapa wirya, buntut rujit, pianake ya luh makejang.
12. Ento pada pianak bapa, sami ya mangawe sedih, liu te pada managihang, dere manah bapa guluk, ada sugih tan pasastra, ada ririh, tiwas sunia kiul pisan.
13. Ada anteng turing pradnyan, wangsannyane teben sisi, bapa kari keluk pisan, nyaman cening dini eluh, papitu patuh manguratak, nyandang puji, sami ya demen masastra.
14. Yaning cening wantah sweca, supat bapa kadi mangkin, jalan dini ajak bapa,jele melah ya silunglung, olasin ja kuda bapa, mangde sudi, apang maren kaduhkitan.
15. Yan sih cening kudu nyupat, juang adin ceninge dini, salah sinunggal bapa lega, wireh wangsa suba patuh, dadi silih diri krama, lasia budi, mati idup bapa suka.
16. Inggih wenten pangendikan bapa, titiang dumun matur sisip, bahan mudane kalintang, tuna sastra pati kacuh, sasar nista tan paguna, tuna sami, langgana titiang ngiringang.
17. Lamun bapa trus sweca, anggen titiang panjak driki, juru sapuh ngalih saang, smadain titang patut, titiang kiul puntul pisan, sai paling, ala ayu tan kacidra.
18. Diapin kento da nyebetang, beloge dadi ajahin, kiule dadi ambanang, kewala apang cening tutut, mararama pelajahin, eda ganjih, pageh estiang matingkah.
19. Jani jumunin malajah, awak lekad suba kelih, tiru-tiru kapatutan, sastrane ya anggon suluh, nyuluhin ragane makejang, ala becik, sastrane ditu majarang.
20. Sastrane mawak Widi Wasa, anggom meka sai-sai, ngalanting ditu apang melah, lemah peteng ida sungsung, mabraya mawadesa, eda jail, da merkak makakakan peta.
21. Da iri-iri di manah, bogbog momone impasin, eda dewa mamisuna, eda ngaku-ngaku weruh, prajani nemu wisia, manggih weci, panes bara maring raga.
22. Eda ngajum gunan awak, anak liu mamedasang, lamun mula twah rejang, doh para kadena gambuh, kramannya dadi manusa, pelapanin, kadi anank ngalih saang.
23. Mesele dadi gedenang, ngaba abot pala sakit, lamun ingane mangaba, amonto peselang luwung, buka anake manegak, pelapanin, depang endepan manegak.
24. Labuh ya dadi gigisan, yanbas tegeh ban malinggih, dilabuhe sakit pisan, kepek dadi bawonge elung, keto kramane pasaja, bogbog munyi, pajalane tuna kejokan.
25. Ento ala nemu jengah, tingkah jani suba langsih, eda mulus ngugu peta, munyi katah dadin ipun, munyi tresna lampah dusta, munyi kasih, lampahnyane satru galak.
26. Eda surud masang cidra, lampah petane dasarin, darma sadu pelajahang, eda punyah pati kacuh, ingetang jua apang melah, nene becik, anggon suluh peteng lemah.
27. Ngawe asihe setata, eda pati uncah-ancih, awak crik tani bagia, tuna Widi tumbuh lacur, dini bareng ajak bapa, natak tiyis, jumunin matapa sadia.
28. Ring yang ibu mangastawa, sanggahe eda mangengsapin, pageh estiang di manah, braya mitra apang tuhu, mararama eda capala, tulah urip, salara-lara temuang.
29. Sastrane ya anggon bapa, siwi tunasin kayuktin, wariga ne malu tulad, ento widi ala ayu, ditu ngalanting apang melah, belog ririh, sugih tiwas to ngadakang.
30. Wariga siwaning daya, tutur gama pada nyiwi, usada pada masiwa, sang hyang tigane ngawangun, mretiu miwah sang hayang sukla, guru hening, sangkan sakti ninda krama.
31. Kento liang ning wariga, siwa gunane majarin, apang eda salah siwian, pangerastitine patut, cai Made ne pirengang, saking aji, maadan ya bwana mabah.
32. Siwa gunaning para jana, guru reka mituduhin, sami dewata mangamong, tungtung sang hyang tiga ngwangun, masiwa ring sang hyang sunia, sukla suci, negakin angin mangelayang.
33. Dalang jaksa masiwa wetan, ring hyang Iswara manyiwi, pande wesi ring hyang Brahma, pande emase puniku, masiwa ring Mahadewa, punang sangging, masiwa ring sang hyang Indra.
34. Undagine punika, ring hyang Iswakarma manyiwi, balean ring Kaiapa, pangiwane siwin ipun, Mrecukunda Brahma sweca, nunun ngatih, widia dari widia dara.
35. Brata tapa patenungan, panyarikan juru tulis, masiwa gotra, siwa gotra lanang wadu, dadi ratu jenar dana, siwan gumi, wantah Siwa-Boda ika.
36. Masiwa ring sang hyang Brahma, miwah ring sang hyang Wisnu murti, adi ngaran sang Bubuksah, hyang Gagakaking kawit malu, mimitaning Siwa Boda, banyu hening, ngeseng nganyut pataka.
37. Ngawe sau anco tambek, seser cungik santa blantik, ida sang hyang Bubuksah, ngawe kilap muang lalakut, sang hyang Sambu ring ersania, ngawe ririh, pradnyan darma hyang tatiga.
38. Ida sang hyang guru reka, miwah sang hyang Saraswati, ngawe belog hyang Mangacongol, Kalika mangawe buduh, ngawe jalir tuah dadua, Kama ratih, muang ida Kama jaya.
39. Ngawe madat hyang tatiga,Nabi Adam saking Jawi, miwah Nabi Bagenda, Nabi Yusup sakti terus, ngawe pipis padi timah, nene yukti, ida sang hyang ring daksina.
40. Jani hyang Brahma mayoga, mangasrenin punang gumi, sangkan dahat panes bara, sang ratu ngarawos kewuh, kali yuga maliweran, twah I maling, katon sadu maweh laba.
41. Salah yan asolah darma, mangerawos ditu kapuji, ngantu-antu Surya Candra, sasih tanggal muncuk lungsur, ujan angin nyalah para, ngawe paling, benjo bunter saru samar.
42. Sami metoh ring babadeyan, ngawag-awag mabet mentis, hyang Berahma manuduhang, sangkan pada demen ajum, manuwekang sang hyang aksara, suba jati, di aji kempaning jagat.
43. Cening da keto manulad, milu bareng munyah manyih, pageh estine pelajahin, dana olas ento turut, twara jani ya pupuang, wekas ambil, pakenehe ayuning lampah.
44. Diapin benya managgih sasar, eda pisan milu paling, kedarmane pitindihang, katah imbannyane tuwut, sang Rama nyusup ring alas, lintang sakit, kapanesan lara wirang.
45. Priane ni dewi Sita, sang Rawana reke ngambil, wekas malih nemu sadia, sang Sugriwa bakti nyungsung, mangarusak sang Rawana, telas mati, dewi Sita buin tulak.
46. Wenten panji Singanjaya, kelangan ni Rangkesaari, sedih ngumbang mailehan, ke Jawa ke Bali nyusup, pageh esti lebih tresna, dadi manggih, Widasari ya mayuda.
47. Dadi menang ring payudan, ni Rangkesari ya mulih, keto dewa tuara linyok, eda nyelsel raga lacur, satrane sedeng ingetang, nene yukti, anggon suluh peteng lemah.
48. Bapa nyatianin idewa, satrane yukti tindihin, dini bareng ajak bapa, sing nya kaget ada tuduh, widine kayun malingga, teken cening, bapa bareng manemuang.
49. Wireh bapasuba tua, makejang-kejang tong mempih, puntul gama tuna liwat, dadi lipiane metu, buka ludin bapa tua, gumi gering, momone pada majalan.
50. Malih upayan Ulandamangawenang rundah gumi, ampiun tuun mudah-mudah, pamadate sayan munjuk, luh muani magedaban, girang manumplik, mamadat manulad-nulad.
51. Tiwas sugih darma corah, suba mamadat manumplik, demen ajum kaden melah, nene darma milu inguh, bisa linyok malagendah , ngulah bukti, nyabung bebek mangupaya.
52. Ada anak luh tiwas, kadung kasusupan numplik, suba caluh suba lompang, mangliyep mamengkung sadayu, temah tuara bisa jengah, mulah polih, tuara nglinguang peta ala.
53. Men Gedor masih mamadat, demen manumpukang batis, ngadu daya bisa ngenyor, basang bedog bawong pulu, mata sumpe ejit tapak, mabet asin, busan-busan ya kelangan.
54. I Sadug milu mamadat, mrokpok pongah tidong gigis, petannyane lampias lamis, idepnyane labih puyung, glindeng-glindeng gambah-gambah, mabet mentis, ngurek cangklong busan-busan.




Baca Selengkapnya......

Sinom Dewasa

Pupuh Sinom.

1. Dasa wara ngraksa kala, dangu pepet soma paing, sri tungleh ping pat panglong, soma nuju jesta mrakih, isaka ya pada nampi, sepa lebak wulungatus, pada ya mangawi sinom, tuna pasang salah gending, ngulah pesu, sapta mabaya cuntaka.

2. Yen anggara buda kaja, soma saniscara kangin, wrespati bayannya kelod, redite sukra kawuh nampi, ento eda manyalanin, yen manuju luas ngadu, sapta warane ingetang, anggon manungkulang asi, mangda sampun, murug ucapan wariga.

3. Geni rwa jele pisan, ditu eda ngarahabin, tanggal ping pat miwan pindo, ping kutus ping solas gni, panglonge itung malih, ping pat ping sanga ping telu, ping solas geni rwa, dewasa manunjel somi, morbor gunung, nunjel pondok masih melah.

4. Kala kacirane tunggal, di tanggal panglonge alih, ring redite sukra pindo, tanggal telu wrespati, apisane soma nampi, saniscara buda ping pitu, di anggarane ping dasa, yen magawe da ngambahin, melah ditu, mula tebu manugelang.

5. Yan nuju matatanduran, sapta warane ambahin, yen anggara soroh medon, sarwa wija wrespati, budane soroh masari, saniscara nandur turus, redite soroh masoca, soma nandur sarwa mumbi, sukra nandur, pala gantung to ingetang.

6. Kala encere da mapas, yen manuju meli sampi, jawat majalan ngarorod, anggara pon kala kangin, kaja nuju nggara paing, anggara manise kawuh, anggara wagene kelod, nggara kliwon di tngah kali, krana lacur, yen nya mapas kaheweran.

7. Pada teken kala cakra, wrespati kliwone kangin, wrespati painge kelod, wrespati pon kawuh kali, wrespati wage kaja kali, teken kala brahma patuh, buda kaja sukra kelod, soma manis wrespati, kala kawuh, redite saniscara ka tngah.

8. Yan linuh ring sasih kasa, dewi pratiwi mayogi, gumi melah padi mokoh, karo hyang gangga mayogi, melah ya pamupun padi, yen katiga sang hyang wisnu, sarwa palane ya mudah, kapat hyang brahma mayogi, padi lanus, nanging sakit liu nguyang.

9. Linuh di sasih kalima, hyang smara ida mayogi, sing pamula dadi mokoh, liu sakit ada mati, kanem hyang uma mayogi, krana sayah buka tumpur, len sakit kagringan, kapitu hyang guru mayogi, prabu kewuh, sang wiku kadalih corah.

10. Yan kawulu kalinuhan, hyang rudra ida mayogi, sing pamula pada rusak,sasab mrna mangawinin, kasanga hyang durga mayogi, mangentak panese ditu, kadasa sangkara mayoga, tatemparan murah sami, jesta lindu, hyang uma ditu mayoga.

11. Sadha hyang naga mayoga, sasab mrana twara gigis, sapta wara jani ngentos, redite linuh liu sakit, ada ya buduh mangumik, soma linuh padi puyung, lyan wiku ida miang, anggara linuh mangewehin, gumi uyut, maling galak marancaban.

12. Buda linuh dagange lara, pada pocol ilang pipis, wrespati linuhe bocok,sang senapati ngamasin, sukra sang prabu istri, sungkane makire mantuk, saniscara kalinuhan, dadi liu anak sakit, anggon tenung, tingkahe ditu makejang.

13. Kala rumpuhe ingetang, kasa sadha kaja kangin, kalima kalane kelod, ktiga kapat gneyan kali, di karone beneng kangin, kanem kapitu klod kawuh, di jestane beneng kaja, yen kawulu kawuh kali, kaja kawuh, kawulu miwah kasanga.

14. Kala kuwuke tungkasang, yen luas ngatohang pipis, manuju tanggal panglong, apisan ping sanga kaja kangin, ping telu ping solas kangin, ping pitu ring tilem kawuh, ping roras ping lima kelod, ping nem bareng pra wani,kelod kawuh, ping kutus purnama kaja.

15. Kaja kawuhe ping dasa, pindo ya bareng nongosin, ping pat ping telulas ngentos, kalane ya kelod kangin, ento eda mangarepin, maalih-alihan ditu, kajabunge to melah, nuntun burone ngarepin, krana bungkus, pajalane to da mapas.

16. Sane to da mamapas, dawuh pisan kala kangin, dawuh pitu kala kelod, dawuh neme kaja kangin, dawuh empat kelod kangin, dawuh rone kelod kawuh, dawuh telu kaja kala, dawuh lima kaja kangin, dawuh kutus, kaja kawuh kalania.

17. Lebur awu jele pisan, makuh yadin ngarahabin, buda kaja brahma kelod, nyocok radite ludra sukra sri, guru nuju wrespati, saniscara ya manemu, somane manuju uma, anggara ludra nemonin, melah ditu, dewasa ngawe telabah.

18. Enjere panca sadwara, yen paniron kala kangin, paing nuju aryang kelod, wage was kaja kali, pon tungleh kawuh kali, kliwone nuju urukung, kala enjere katengah, to da mapas mangambahin, krana lacur, pajalane to da mapas.

19. Yen ngingsirang anak sungkan, buda manis rdite pon iwasin, kangin kawuh patuh kala, yan manuju soma paing, saniscawa wagene tunggil, kaja kelod kalanipun, wrespati kliwon punika, ento ne pada iwasin, ditu nyatur, kalane galak manumbak.

20. Da ngarepin kala muncar, kala beseh to ne becik, yan kala tungleh nuju ika, dewasa mangawe taji, maboros masih ambahin, mangawe pangiris luwung, manugelang masih melah, manembok da mangambahin, doyan uwug, payu kado malulahan.

21. Wurukung lan kajeng kala, eda pisan mangambahin, jawat majalan ngarorod, yadin makarya mabuncing, nika madan kala jengking, dewasa nyumunin ngadu, yan magawe taji melah, jawat magawe balantik, melah ditu, dewasa ngawe kadutan.

22. Kala encere da mapas, di tanggale ditu ingetin, tanggal pisan kala kelod, ping lima purnama kangin, kaping neme kelod kangin, kaping kutus kelod kawuh, kaping sia kawuh kala, ping empate kaja kangin, kala baduhur, apisan miwah ping solas.

23. Ping telu ping tlulas kaja, ping dasa tuwun manampi, kaping roras bareng pindo, kaja kawuh ipun kali, ring panglong buin ingetin, ping empat kalane kawuh, ping pindo ping roras kelod, dasa ping solas klod kangin, kelod kawuh, ping telu miwah ping tlulas.

24. Yan ping pitu kaja kala, ping kutuse kaja kangin, ping siane kangin kala, ping nem kaja kawuh kali, ping dasane babwan kali, ping lima ring tilem turun, eda mapas malungayan, yen soroh mangalih pipis, jele ditu, majalan mangebug desa.

25. Yen kajeng wurukung kala, manuju ya wrespati, soma wagene ya bocok, ngadang tajen ditu becik, mangdoh ya hala dadi, apa buin kala katemu, sahananing gawe melah, yen luas mangalih pipis, ngalih sangu, majalan soroh marentah.

26. Asta wara kajeng kala, tanggal ping pat kajeng nampi, sri kajeng tanggal pindo, indra kajeng apisan dadi, brahma ping nem manujonin, ludra kalane ping pitu, ping telune ya uma, yan ping kutus manujonin, yan nya nuwut, kajeng tanggal asta wara.

27. Yan mamakuh ne ingetang, jesta sadhane impasin, kasa karo kapat melah, klima kanem kdasa ambahin, pang rahayu, tingkahe ngawangun umah. (?)

28. Nongosin umah itungang, di kasane mitra asih, di karone buka borbor, yan katiga babar maling, di kapate enggal sugih, di klimane dadi mampuh, di kaneme sugih rendah, di kpitune mamanesin, yan kawulu, pagawene matinggalan.

29. Kasanga lara sangsara, kadasa sugih mas pipis, yening jesta lintang kawon, sadha sakit enggal mati, ne jele nyandang impasin, sane melah jua tuju, eda mapas kala luang, rdite kasa kala nampi, buda nyaluk, karo anggara katiga.

30. Kapat soma kala luang, di klimane wrespati, kanem sukra kala luang, kpitu saniscara kali, kawulu ring sukra kali, kasanga wrespati nyaluk, kadasa ring nggara kala, jesta buda luang nampi, sasih sadha, di anggara kala luang.

31. Mreta dewa to ne melah, tanggal lima wrespati, di budane tanggal pindo, redite tanggal nem nampi, tanggal pisan sukra nampi, somane tanggal ping pitu, tanggal ping pat saniscara, anggara ping telu nampi, nyandang tuju, jawat makarya di sanggah.

32. Sdana yoga dwasa melah, yen magawe to ambahin, sedek buda tanggal pindo, ping limane wrespati, somane ping telu nampi, redite tanggal ping kutus, ping limane saniscara, anggara ping pitu nampi, ping nem iku, sukrane sadana yoga.

33. Mrteta masa to ne melah, salwiring karya ambahin, yen kawulu tanggal pindo, yen kapat purnama nampi, kalima ring tilem nampi, kanem maring tanggal kutus, ring kasa tanggal ping dasa, karo ping pitu ambahin, ne ping telu, kpitu ping sia katiga.

34. Tanggal ping nem ring kasanga, kadasa ping pat ambahin, jesta ping limane ngentos, ring sadha apisan becik, mreta masane nujonin, dewasa nyumunin nandur, jawat majalan ngarorod, saeteh-eteh mabuncing, melah ditu, jawat magawe di sanggah.

35. Eda mapas kala mangap, yadian pon kala kangin, wrespati wagene kelod, rdite manis kawuh kali, soma kliwon sane ngenti, kaja kalannyane ditu, kala rahune da mapas, saniscaran klantir ngenti, uli ditu, sukran gumbreg rditen sinta.

36. Kala negung to da mapas, yan manuju nyuang sampi, nyuang jaran bawi kebo, nyuang sato da ngambahin, redite pon buda manis, saniscara wage nuju, soma painge da mapas, nika eda mangambahin, melah ditu, dewasa ngawe pisuna.

37. Di budan gumbrege melah, tanggal ping pitu nujonin, kala keciran adannya, dewasa ngawe pangiris, manugelang ngawe taji, wrespatin manail ditu, kala sunia to ne melah, dewasa luas mamaling, rditen krulut, dewasa ngajah ubuhan.

38. Da ngambahin karna sula, yan magawe to impasin, manuju tanggal pangelong, anggara ping sia nampi, saniscarane manganti, purnama tileme ditu, reditene tanggal pindo, sukra ping dasa nujonin, melah ditu, dewasa ngawe gambelan.

39. Linuh nuju pancawara, yen linuh manuju manis, ida istri sungkan kawot, paing linuh dagange sedih, pon linuh ida resi, sungkane makire mantuk, yaning wage sidi larang, kliwon linuh manujonin, kala ditu, pandung rusuh mailehan.

40. Yen redite buda kapangan, rare keweh liu mati, yening soma nguyang ngohon, anggara gumine sedih, yan buda satone sedih, yan wrespati gring ngalayung, yan sukra sang prabu lara,saniscara mamanesin, maling liyu, yen nuju bulan kapangan.

41. Yan redite surya kapangan, tamban wisadane mandi, di soma padine mokoh, anggarane liu maling, buda miwah wrespati, kirang pangan kala ditu, di sukrane sasab mrana, saniscara mangewehin, ujan ditu, yen kala surya kapangan.

42. Yan nuju budan kuningan, kala ngadege ambahin, dewasaa nasarin tembok, ngae guwungan to jalanin, sdekan wrespatining tambir, kala kilang kilung ditu, dewasa ngawe barong, di nggaran sintane dadi, kala kilung, dewasa mamaling melah.

43. Sasih kanem tanggal ping lima, kala macan to ambahin, dewasa ngawe gelogor, saniscaraning wukir, ditu ya tutut masih, tanggal ping limane nuju, dewasa mangawe pawon, nangun lumbung ngajah sampi, melah ditu, jawate mamakuh sanggah.

44. Yen nuju matatanduran, kala gumarange impasin, sing pamula berang ngrosok, di landepe ring wrespati, malih ring sukran kulantir, miwah budan watugunung, di tambire ya kasukra, ring krulut ka werespati, budan pujut, rditen prangbakat da mapas.

45. Dewasa matatanduran, sedek wrespatining wukir, pala bungkah tandur melah, sukran mdangkungan malih, pala gantung tandur becik, wrespatin uye tebu tandur, sukran mnail sarwa wija, rditen bala byu dadi, soman tolu, sarwa mawoh tandur melah.

46. Kalan wrespatin kuningan, melah nandur sarwa sari, budan sungsang sarwa mawoh, nika ingetang di hati, ingkel taru to impasin, da nandur kajeng wurukung, impasin kala gumarang, pepedane to pilihin, mangde lanus, dadawuhane tepetang.

47. Tali wangkene ingetang, yan magawe da ngambahin, di landepe ya ka buda, warigane di wrespati, di kuningan sukra nampi, ring krulut wrespati nyaluk, di uyene ka soma, di wayange nggara nampi, suba tutug, tali wangkene milehan.

48. Yan nuju kala dangastra, hala hayu to pilihin, sukra ping pitu pangelong, tanggal kutus wrespati, redite tanggal nujonin, ping roras dangastra, somane tanggal ping roras, buda ping sia nemonin, pada ditu, anggara tanggal ping dasa.

49. Panglong ping nem saniscara, yen wariga ke wrespati, langkir wrespati kliwon, yen matal wrespati manis, di dukute wrespati paing, to kala dangastra ditu, manuju tanggal pangelong, ping siane da ngambahin, kala nyuduk, pada ya tong wenang papas.

50. Yen magunting da ngambahin, rdite jele mamanesin, somane mlah hayu kawot, anggarane buin itungin, ditu hayu mitra asih, wrespatine akweh satru, sukra pegat swagotra, saniscara ya magunting, krana lamur, payu rusak to da mapas.

51. Yan benya luas masuhang, ngawe prabot malakar besi, yan tungleh puntul magedul, di aryange mangan becik, wurukung wajane mati, paniron pungak ngatut, yaning was kajeng mulune, sai jahat kapasilih, teka puntul, tong dadi anggon jumah.

52. Wrespati tanggal ping lima, yan mabresih to ambahin, budane tanggal ping pindo, mababasan makakawin, yan nya sedek wrespati, nuju tanggal ping nem ditu, malalemes ditu melah, mamarekan to jalanin, krana ditu, dadi sayang buka pelag.

53. Di somane nuju tanggal, ping telu nyandang ambahin, yan magunting hayu ento, jawat manganten jalanin, mangarorod ditu becik, anggara tanggal ping pitu, mabrata ya ditu melah, newa sraya to jalanin, nika luwung, majalan kapura-pura.

54. Kala sor da mapas, karo katiga kala kangin, klima kanem kapitu ngentos, kaja kala manongosin, kawulu malih ngenti, kasanga kadasa ditu, kauh kalane magenah, jesta sadha kasa nampi, kelod ditu, kala sor pati magenah.


Naskah ini dikumpulkan oleh I Wayan Sutedja, Buruan, Penebel, Tabanan

Baca Selengkapnya......

Geguritan Ni Candrawati

Pupuh Ginada

1.Somaning Tolu kocapan,
Mangiket mangawe gending,
Manuju bulan wisangka,
Suklapaksane ping telu,
I rika ngawe carita,
Manah sedih,
Kidung anggen mamurnayang,

2.Wenten ne mangkin kocapan,
Prabu ring Kretanegari,
Madruwe putra saroro,
Sami pada ayu ayu,
Prabu wibuh maring jagat,
Suka lwih,
Magehang sastra utama.

3.Kawuwus putrane lanang,
Warnane tuhu apekik,
Maharan I Wiranata,
Budi alus kadi Wisnu,
Wicaksana sidi ngucap,
Darma jati,
Weruh ring sastra utama.

4.Arine istri mangayang,
Maharan Ni Candrawati,
Istri lwih ring pawongan,
Hyang Ratih ica tumurun,
Manurunin saking swargan,
Sangkan dadi,
Ayu lwih paripurna.

5.Warnane lwih sura sara,
Ayune tan pendah Ratih,
Raga lempung magelohan,
Akweh pada para ratu,
Nglamar Ida nenten arsa,
Pacang swami,
Kayun nyukla barahmacarya.

6.Sadina mangulik sastra,
Astiti ring Saraswati,
Miwah ring tutur utama,
Yoga brathane rinangsuk,
Paican sang muniwara,
Resi sidi,
Haran Begawan Utatya.

7.Sadina ngawanngun bratha,
Tumus nyunjung Siwa Ratri,
Nuju Purnama Kartika,
Punika rahina ayu,
Ni Candrawati akramas,
Tur masisig,
Mangrangsuk raja busana.

8.Raris munggah ring pasucian,
Malinggih ring bale gading,
Mayoga ngarcana Dewa,
Astiti eninging kayun,
Tedun Ida Sang Hyang Smara,
Anuronin,
Kajamah Ni Candrawatia.

9.Pirang dina lawasira,
Ni Candrawati ngrempini,
Dadi matemahan mobot,
Sampun machna ring susu,
Ni Candrawati kosekan,
Tur manangis,
Kudiang jani manyaruang.

10.Yan uning Ida Sang Nata,
Miwah Ibu Pramiswari,
Kenken baan manguningang,
Kaselek pacang umatur,
Dening awake nu bajang,
Labuan cerik,
Dereng manemu dikarma.

11.Wang jero pada uninga,
Ngrawos pada pakisi,
Kenken jani ban madaya,
Yang uning Ida Sang Prabu,
Nyai mbo pacang rusak,
Mangemasin,
Bakal dadi carun setra.

12.Sang Prabu mangkin kocapan,
Angrenga wreta sujati,
Saindik putrane mobot,
Kagiat Sang Prabu angrungu,
Gelis Ida maputusan,
Sampun jati,
Putrane nemu bencana.

13.Osek rawose ring Puri,
Yayah Ibu nira wingit,
Apan patitahing Dewa,
Anemu sengkala agung,
I Wiranata angucap,
Inggih aji,
Ni Candrawati rawuhang.

14. Sang Prabu raris ngandika,
Kaka patih ngaturin,
Anuli raris mamarga,
Ni Candrawati katemu,
Ki Patih raris anyumbah,
Duh mas manik,
I Aji mangutus tityang.

15.I Ratu katuran medal,
Nagkil ring Ida I Aji,
I Byang sampun irika,
Ni Candrawati saturut,
Anuli raris mamarga,
Sampun prapti,
Maring ajeng ibu yayah.

16.Malinggih Ida ring natar,
Sang Prabu ngandika aris,
Duh mas mirah atman ingwang,
Anak ingsun wawu rawuh,
Ni Candrawati anembah,
Inggih aji,
Anak Ratu wawu prapta.

17.Merana ya anak iwang,
Ingkene sareng malinggih,
Ni Candrawati mamindah,
Sang prameswari tumedun,
Manuntun Ni Candrawati,
Ngasih asih,
Eling ida tur matangisan.

18.Sang Prabu raris ngandika,
Ngalemesin saking aris,
Pajarang dewa pajarang,
Nene jani da mangapus,
Dumadak aptuh dikarma,
Ne buin mani,
Tityang madana kasukan.

19.Sang Ayu raris anembah,
Ujare angrenyuh ati,
Mandra mandra manis alon,
Manis nyunyur kadi madu,
Duh ampura Ratu tityang,
Mapan kawi,
Nuduh mangawe bencana.

20.Uduh ratu sesuhunan,
Tityang umatur sujati,
Krana tityang nemu kawon,
Ida Sang Hyang Smara tumurun
Anuronin saking swargan,
Mapan lwih,
Saksana munggwing sayana

21.Sang Prabu suka miarsa,
Lawan ibu prameswari,
I Wiranata angucap,
Beli twara da mangugu,
Data Dewane rawosang,
Anuronin,
Masa kurang maring swargan.

22.Yania nyai nawang Dewa,
Kma Dewane jani alih,
Apang bli nawang Dewa,
Ni Candrawati umatur,
Kaka Mantri Wiranata,
Kari beli,
Sumangsaya maring tityang.

23.Lawut manyaksiang raga,
Ring Sang Hyang Tridasa Saksi
Miwah Hyang Utasana,
Yang tityang mrasa ring wuwus,
Dumadak manemu ala,
Baya pati,
Anemu barunahatia.

24.Sang Prabu raris ngandika,
Candrawati ayua malih,
Nyai masasat ring Dewa,
Tuhu saja nyai sadu,
I Wiranata angucap,
Tityang kari,
Sumangsaya maring manah.

25.Puniki wenten cerita,
Ring Tantri tityang mamanggih,
Mawasta pun Cewangkara,
Tan pasaksi ya umatur,
Srengen Ida Sri Narendra,
Ngunus keris,
Sinempal pegal gulunia.

26.Puniki ne tulad tityang,
Ni Candrawati puniki,
Manah tityang pacang ngutang,
Ring alas Prambange agung,
Apan ala ngamatiang,
Anak beling,
Kenten kojare ring sastra.

27.Sane sedeng kakaonang,
Ne ayu sedeng puponin,
Alane maawak utang,
Ayune maraga Wisnu,
Wyadin tengahne sanunggal,
Mangda pelih,
Gelisang Ratu kawonang.

28.Sang Prabu tan kuasa ngucap,
Miwah Ibu prameswari,
Kadi tunjung tan pa toya,
Wedanane layu dudus,
Lesu rasa tanpa jiwa,
Lintang wingit,
Deres yeh aksine medal.

29.Swe tan kuasa ngucap,
Sang ayu umatur aris,
Kaka Mantri Wiranata,
Sampun Beli seken kayun,
Yan tan beli kari sweca,
Tityang pamit,
Kakutang tengahing alas.

30.Pisan iriki puputang,
Suka tityang ngemasin mati,
Ica beli ditu nyingak,
Watangan tityange Ratu,
Pinih wenten braya suka,
Mangurungin,
Mekelin tityang arimbag.

31.Punika pamitang tityang,
Kris sane sungklit beli,
Anggen mamuputang tityang,
Apang tityang gelis lampus,
Yan andih getihe medal,
Ala yukti,
Cirine ngletehin jagat.

32.Yan miik getihe medal,
Mangalub ngebekin gumi,
Miwah surya makalangan,
Wyakti tityang tuhu sadu,
Wyadin tanem tan pa toya,
Ening jati,
Ngungsi swargan sarin buana.

33.Wiranata semu wirang,
Pedih anggon manyawurin,
Beli twara liu rawos,
Jani majalan katemelung,
Raden Mantri raris budal,
Kaget prapti,
Ki Patih praya mamwatang,

34.Anuli raris anembah,
Pakulun sang Maha Dewi,
I Raka mangutus tityang,
Sampun Ratu nyalit kayun,
Pamidukane ring tityang,
Lwir sasarwi,
Langgia ring negara puspa.

35.Inggih tityang manguningang,
I Ratu katuran mangkin,
Mamarga kealase wayah,
Tityang mangiring I Ratu,
Ni Candrawati angucap,
Paman Patih,
Gelah twara lakar tulak.

36.Ni Candrawati anembah,
Ring sang Ibu Prameswari,
Wantah gantin tityang kawon,
Matilar ring yayah ibu,
Sampun mreta tityang pejah,
Tityang pamit,
Sapisan ring ibu yayah.

37.Ri wekas tityang nutugang,
Yan pinih tityang mawalik,
Tumitis manadi janma,
I rika tityang manawur,
Ne mangkin kocapang tityang,
Mangletehin,
Mati makutang ring alas.

38.Sang prameswari ngandika,
Tan pegatan ya manangis,
Candrawati anak inwang,
Lalis saja twah I Ratu,
Marerama kapin tityang,
Mangalahin,
Ajak tityang bareng pejah.

39.Pacang napi tyang karyang,
Apa ne tresnain dini,
Payu sedih mapangenan,
Ni Candrawati umatur,
Sampunang ratu sampunang,
Sedih kingkin,
Kari angen teken tityang.

40.Duh Ratu pisan puputang,
Tityang nunas bekel mati,
Wastra cerik ane petak,
Pacang anggen tityang kudung,
Kala tityang kapanesan,
Ne ring margi,
I rikia ring panangsaran.

41.Sang Parbu nangis sigsigan,
Nyesel raga ngasih asih,
Duh mas mirah atma jiwa,
Yan I Ratu sampun puput,
Alih ko tityang gelisang,
Ajak mati,
Tityang mangiring I Dewa.

42.Wereg rawose ring Puri,
Saisin Purine sedih,
Manangis masesambatan,
Nyen jani dini sungsung,
Manik Purine matinggal,
Minakadi,
Anggrek linjongnyane ilang.

43.Nengakena maring Puri,
Ni Candrawati mapamit,
Anuli raris mamarga,
Tan carita maring enu,
Kocapan Ida Sang Nata,
Nagsih asih,
Mwah ibu prameswara.

44.Kayun Ida ninggal Puri,
Miwah sadagingin Puri,
Pada sedih ya maguyang,
Pada mabudi manutug,
Ada sedih nigtig tangkah,
Kaget prapti,
I Wiranata kabangan.

45.Ngandika ulat prakata,
Prabu miwah Prameswari,
Elingang ratu elingang,
Atur tityang sane dumun,
Ni Candrawati kalintang,
Dosa pati,
Punapi juwa rawosang.

46.Ratu tityang nunas ica,
Tityang mapamit ne mangkin,
Matinggal ring dalem Pura,
Umeneng Ida Sang Prabu,
Raris budal ka sarenan,
Ngibeb kori,
Sareng kalih ring pamreman.

47.Wang jero sepi makejang,
Tong dadi sira mamunyi,
Ada sedih nyelsel awak,
Saruwang tong dadi saru,
Ada nguntul ngurik tanah,
Anggon tangkis,
Ada sedih madekesan.

48.Sampun sande surup surya,
Sepi seisining Puri,
Sedih magaleng yeh mata,
Tan kocap tengahing dalu,
Ni Candrawati kocapan,
Ane mangkin,
Sampun ngalintang ring marga.

49.Pamargine malon-alon,
Anake liyu mabalih,
Pada sedih mangatonang,
Warnane kalintang ayu,
Kadi bulane purnama,
Mangedanin,
Pantes maka sarin jagat.

50.Eluh mwani pada teka,
Mabalih lantas mangiring,
Anuli raris mamarga,
Ring alas wayah wus rawuh,
Ana waringin sanunggal,
Sira patih,
Raris matur saha sembah.

51.Irika raris mararyan,
Malinggih ring sor waringin,
Sampun sanja surup surya,
Kawulane raris matur,
Mirib Ida kapiwelasan,
Manyuluhin,
Kawulane ngawe pamreman.

52.Sampun lemah galang tanah,
Pamreman puput sami,
Ni Candrawati angucap,
Ujare amelas kayun,
Ngasih asih kapiwelasan,
Paman Patih,
Kema tulak ke Negara.

53.Ki Patih umatur nembah,
Uduh Dewa ening pasih,
Mapamit tityang matulak,
Tityang mangiring i Ratu,
Kalih panjake makejang,
Tityang pamit,
Malih tulak ka Negara.

54.Duh tityang manunas ica,
Pisan ngawula i riki,
Manatakin suka duka,
Wyadin tityang pacang puput,
Ni Candrawati angucap,
Mituturin,
Saking aris manulakang.

55.Ne ada kajoring sastra,
Sang Rama Dewa ne nguni,
Polih Ida ne kakutang,
Arine Sang Bratha tumut,
Masih kayun Ida tulak,
Kato Patih,
Tutur Ramane ingetang.

56.I Patih suka myarsa,
Miwah kawulane sami,
Raris ya mamargi budal,
Pajalane jempya jempyu,
Mandeg ya bilang atindak,
Sarwi nangis,
Pada sedih ya matulak.

57.Ni Candrawati kocapan,
Kari ring alase sedih,
Kalih wang jero sanunggal,
Bajang cerik lintang ayu,
Warnane lwir Nilotama,
Tan pa tanding,
Maaran Ni Pranacitra.

58.Sareng kalih di pamreman,
Masesambatan manangis,
Kene saja dadi janma,
Sangsara tityang nu idup,
Yaning wenten Bethara ica,
Pisan ambil,
Urip tityange gelisang.

Puput


Diambil dari: http://bhaskaragita.blogspot.com

Baca Selengkapnya......

Copyright © 2008 - Widya Sastra - is proudly powered by Blogger